Flora en fauna
- Pijptorkruid
- Greppelsprinkhaan

Natuurnieuws
-
Otterholt

- Erosie Kastanjedal

Natuur Uit en Thuis
- UIT:
Rode wouw
- THUIS: Vuurvlinder en Juffer

Natuur Plus
- Pijlkruid

Natuur kort

-
Marker Wadden
- Haringvlietsluizen op een kier
- IJstijdenlandschap rondom Exloo

Website van de maand
- Plantennamen.info


Excursies
- Natuurwandeling landgoed Duivenvoorde

Bomenweetjes

- De vrijmetselaarsboom
- Verkiezing boom van het jaar

Uit-tips
-
Open Monumentendag (Moestuin op Twickel)
- Uitkijktoren De Koepel Lunteren
- MuseumTV
- Expositie ‘Verstilde Schoonheid’

 
NB. De links in onderstaande tekst zijn vet gedrukt en hebben een groene kleur.
 

 
 
     
   
   


Pijptorkruid

Pijptorkruid is een klein, onopvallend plantje dat graag met z’n voeten in het water staat op zonnige plaatsen, in beweide, zompige oevervegetaties langs sloten en poelen. Het groeit op natte, voedselrijke, vaak kalkhoudende grond en in ondiep zoet of zwak brak water met een bodem van zand, leem, veen of klei. Het komt vrij algemeen voor in het westen, in laagveengebieden en in het noordelijk zeekleigebied, is vrij zeldzaam in het oosten en midden en zeer zeldzaam in Zuid-Limburg en Flevoland.

‘Pijp’ in de naam van het plantje verwijst naar de stengel van deze plant die hol is (als een pijp). In Friesland noemt men het plantje ook wel Holkrûd. ‘Tor’ naar torren en kevers die vaak worden aangetroffen in de stengel, met name het Gestreept moerashaantje = Torkruidhaantje.

Pijptorkruid behoort tot de schermbloemfamilie (bedektzadige planten met holle stengel). Deze familie bevat enkele zeer giftige soorten zoals de gevlekte scheerling en dodemansvingers. Maar ook zeer nuttige planten zoals anijs, karwij, peterselie, pastinaak, wortel en venkel. Pijptorkruid heeft daarom de bijnaam watervenkel.

Het is een meerjarige plant met geurende, witte tot lichtroze minibloempjes (juni tot september) die op dikke, holle, aan knopen wortelende, gegroefde stengels staan. Meestal staan zo'n twee tot vier schermpjes in de bloeiwijze bij elkaar, maar zonder elkaar te raken.

De buitenste bloemen van zo'n schermpje hebben grote witte tot lichtroze kroonbladen. De binnenste bloemen zijn veel minder opvallend met kleinere kroonbladen.
De bladeren zijn weinig opvallend, de eironde vruchtjes zijn zo'n kleine 4 mm groot.

Filmpje met uitleg: Klik hier


Greppelsprinkhaan

Een opvallende sprinkhaan, die je echter zelden ziet is de greppelsprinkhaan, een middelgrote (± 18 mm) lichtbruine tot lichtgroene sabelsprinkhaan. Hij houdt van vochtige, niet jaarlijks gemaaide vegetaties. De soort gaat in Nederland en België in aantal vooruit, voornamelijk doordat bermen e.d. niet meer ieder jaar gemaaid worden. Dat is belangrijk omdat hun eitjes twee jaar nodig hebben voor de ontwikkeling voor ze uitkomen. Een typisch kenmerk is de duidelijk zichtbare lichte rand langs het halsschild. Hij heeft heel lange achterpoten, de vleugels reiken tot halverwege het achterlijf. De legboor van het vrouwtje is kort en vrij sterk gebogen.

De greppelsprinkhaan is actief van juli tot september en zingt van 's ochtends negen uur tot vijf uur in de middag. Hij produceert een zoemtoon, die lang aanhoudt. Dit hoge geluid, als het sissen van een hoogspanningsleiding, hoor je veel vanuit ruige slootkanten en brede bermen met hoge grassen, op ruig begroeide dijken, vochtige graslanden en langs rivieroevers.

Voor de greppelsprinkhaan is 2018 al een topjaar in aantallen. Deze soort is in juni in veel hogere aantallen waargenomen dan tijdens een gemiddelde juni-maand, en zelfs (veel) meer dan in een gemiddelde juli en augustus.


Foto: eind juni in Zuid-Limburg

terug naar boven >>


   
 
     
   
   


Otterholt

Eind juli heeft de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap de eerste otterholt aangelegd binnen het project ‘de Groen Blauwe Rijn Alliantie’. Deze kunstmatige otterschuilplaats is bedoeld om de kwetsbare otter een veilig onderkomen te bieden.

De otterholt ligt op een terrein van Staatsbosbeheer aan de Linge tussen Arnhem en Nijmegen en is de eerste van in totaal 40 aan te leggen holts waarvan er 20 in Nederland en 20 in Duitsland komen.


De otter werd in Nederland in 1989 uitgestorven verklaard en is in 2002 opnieuw geïntroduceerd. Sindsdien is de populatie aan een gestage groei begonnen en momenteel leven er zo’n tweehonderd otters in Nederland. Er sterven echter jaarlijks circa 50 otters in het verkeer. Ook inteelt vormt een bedreiging voor de kwetsbare populatie. Voor de genetische uitwisseling is het belangrijk dat de Nederlandse en Duitse otterpopulaties beter met elkaar verbonden raken. Door de aanleg van kunstmatige otterholts, die in de oevers van waterwegen worden ingegraven, krijgen otters veilige schuilplekken waar ze kunnen rusten en jongen kunnen krijgen.

Bron: Vereniging Nederlands Cultuurlandschap
.

terug naar boven >>

 


AANPAK EROSIE KASTANJEDAL

Landgoed Heerlijkheid Beek bij Nijmegen is zeldzaam mooi. In het Kastanjedal komen bijzondere planten en dieren voor.

Helaas wordt het bedreigd door toenemende erosie als gevolg van de hevige regenbuien van tegenwoordig. Vorig jaar heeft Geldersch Landschap & Kasteelen hun donateurs en betrokkenen uit de omgeving gevraagd hen te helpen het beekdal te beschermen. En dat is gelukt!

Ze gaan dankzij deze financiële steun vanaf oktober aan de slag met maatregelen die het beekdal beschermen. Zo kunnen ze de dikste tamme kastanjeboom van Nederland, de 450 jaar oude Kabouterboom met een omvang van 850 centimeter en het bijzondere bronnenbos behouden.

Lees hier meer.


   
 
     
   
   


Elke maand schrijf ik een stukje over iets wat ik in de afgelopen maand heb gezien tijdens een van mijn wandelingen.
UIT: ergens in het land.
THUIS: Maasland (ZH) en omstreken.

Tiny van der Meer


Natuur uit: rode wouw

Even uitpuffen! Dat heb ik wel verdiend. In Zuid-Limburg weten ze wat een wandelaar zo af en toe nodig heeft... een bankje! Op zo’n bankje met prachtig uitzicht over de Zuid-Limburgse heuvels richting het Kruisbosch bij Landsrade zie ik opeens boven de boomtoppen een slanke, sierlijke roofvogel verschijnen.

Hoog... héél hoog laat hij zich meedrijven op de thermiek. Hij heeft lange, geknikte vleugels met grote lichte vleugelvelden en een diep gevorkte staart. Ik neem foto’s. 
Even later verschijnt er een tweede exemplaar. Is het een koppel? Soms verdwijnen ze achter de bomen maar keren even later toch weer terug. Wat een schitterend gezicht!
Een andere uitrustende wandelaar vertelt mij dat het bruine kiekendieven zijn, maar eenmaal thuis ontdek ik dat ik de rode wouw heb gezien. Een van de mooiste roofvogels van Europa!

Bijna ongemerkt is de rode wouw hier een vaste broedvogel geworden. Toch kreeg je hem tot voor kort zelden te zien in Nederland omdat hij intensief vervolgd werd. Gelukkig broeden er door beschermende maatregelen in Nederland inmiddels naar schatting 10 koppels, met name in het oosten van het land.
Volgend jaar rust ik weer uit op dát bankje!!


NATUUR thuis: kleine vuurvlinder en juffer

Een rondje tuin levert vaak kleine maar mooie verrassingen op. Door de droogte bloeit er niet zoveel, hoewel m’n koninginnenkruid en vlinderstruiken veel ‘klanten’ trekken. Er staat een ambrosia in de tuin... oeps, die moet er uit. Het is een snelle groeier en een beruchte plant als het gaat om hooikoorts. Maar de kleine vuurvlinder kan geen genoeg krijgen van deze bloeiende plant, dus voordat ik hem met wortel en al verwijder, fotografeer ik de prachtige kleine vuurvlinder, terwijl die zich tegoed doet.

Vliegend is de kleine vuurvlinder moeilijk te herkennen, maar zodra hij gaat zitten, opent hij zijn vleugels en maakt de warme oranje kleur snel duidelijk om wie het gaat. Dit vlindertje heeft een vleugelspanwijdte van 22 tot 27 mm. De onderzijde van de vleugels is licht grijsbruin en heeft een heel onduidelijke stippenpatroon.

Het afzetten van de eitjes gebeurt alleen bij zonnig weer. Wanneer er een wolk voor de zon schuift, stopt het vrouwtje met het leggen van eitjes en ze begint pas opnieuw wanneer de zon er weer is. Deze zomer heeft ze dus weinig te klagen over het weer. Er hangt ook een mooie groene juffer, maar het vaststellen van de juiste naam is een moeilijke klus. Ik houd het op de houtpantserjuffer, maar als ik het mis heb, hoor ik het graag!

terug naar boven >>

   
 
     
   
   


Pijlkruid - Sagittaria sagittifolia - Waterweegbreefamilie (Alismataceae).
door Tiny van der Meer

Naamgeving
Pijlkruid dankt zijn naam aan de rechtopstaande pijlvormige (bovenwater)bladeren. Sagittaria komt van sagitta (Latijn) en betekent ‘pijl’ wat dus ook verwijst naar de vorm van het blad. En of dit nog niet genoeg is, wordt daar nog eens naar verwezen in de soortaanduiding: sagittifolia betekent ‘pijlvormig blad’.
De Engelse naam Arrowhead betekent ‘pijlhoofd’. Dit omdat de grote, pijlvormige bladeren niet op het water liggen, maar er boven staan. Volksnamen zijn haasoren, serpentstongen, slangentong, in Groningen adderkruid, snoekeblad en ezelsoren.

Bloeiwijze
Pijlkruid wordt tot een meter hoog en bloeit in juli, augustus en september. De bloemen hebben een diameter tot 2,5 centimeter. Mannelijke en vrouwelijke bloemen bevinden zich aan dezelfde plant. De bovenste zijn mannelijk, de middelste tweeslachtig en de onderste zijn vrouwelijk. Ze staan in kransen op een lange driekantige stengel, die tot een halve meter boven het water kunnen uitsteken. De bloemen staan meestal met 3 bij elkaar waarbij de mannelijke bloemen in de top zitten. Een aantal kransen vormen samen een tros. Elke bloem staat in de oksel van een schutblaadje. De kroonbladen zijn wit maar het onderste gedeelte waarmee ze vastzitten aan de bloembodem is paars. Dit gedeelte is de nagel van het kroonblad.

Lees hier verder

terug naar boven >>

   
 
     
   
   


Eerste eiland Marker Wadden

Op 8 september gaat het eerste eiland van de Marker Wadden officieel open voor publiek. De haven, de wandelpaden, vogelkijkhutten en uitkijktoren zijn klaar voor ontvangst.

Er wordt al de hele zomer gewerkt aan de inrichting van eerste eiland van Marker Wadden.



Natuurmonumenten organiseert speciaal voor het openingsweekend van 8 en 9 september extra veerdiensten vanuit de Bataviahaven in Lelystad.

Bron: Natuurmonumenten.

 


Haringvlietsluizen op een kier

Op woensdag 5 september gaat het Kierbesluit in werking en gaan de Haringvlietsluizen gedeeltelijk open. De maatregel moet de biodiversiteit in het achterland ten goede komen.

Het is de bedoeling dat de riviermonding net als vroeger een gebied wordt waar de rivier en de zee in elkaar overgaan. Een belangrijk doel is ook dat trekvissen naar de rivieren kunnen zwemmen, stroomopwaarts paaien en terug kunnen naar zee. Het gaat dan bijvoorbeeld om zalm, steur, paling, forel en fint.

Straks stroomt er zout water het westelijk deel van het Haringvliet in. Het zoute water komt niet verder dan Middelharnis op Goeree-Overflakkee. De hoeveelheid zout wordt gemeten op twee vaste punten in het westelijk deel van het Haringvliet. Rijkswaterstaat houdt in de gaten of het brakke water niet te ver oostwaarts komt.

Bron: BN/De Stem



IJstijdenlandschap rondom Exloo

Het project Hunzebos 3D tussen Exloo en Odoorn betreft een gezamenlijk project van Hondsrug Unesco Global Geopark en Staatsbosbeheer. Zij willen het ijstijdenlandschap rondom Exloo zichtbaar maken en meer onder de aandacht brengen.

Het Hunzebos bij Exloo.
Foto: Hondsrug UNESCO Global Geopark

Zo wordt er een bijzondere route voor kinderen en volwassenen aangelegd, met doedingen en informatieborden. Ook wordt een app ontwikkeld met filmpjes en geluidsfragmenten. Het project is eind augustus van start gegaan.

Bron: Dagblad van het Noorden

terug naar boven >>

   
 
     
   
   


http://www.plantennamen.info

Carl Linnaeus (1707-1778) bedacht een systeem waarin hij de natuur in drie rijken verdeelde (stenen-, planten- en dierenrijk). Daarna deelde hij deze rijken in klassen, ordes, geslachten en soorten. Er ontstonden wetenschappelijke namen. Elke botanicus of plantenliefhebber heeft hier nu nog profijt van. Op deze site is te zien wat al deze namen betekenen. Zowel de Nederlandse namen, de wetenschappelijke namen en namen in andere talen.


Foto links: klein springzaad

De lijst met namen op alfabetische volgorde is heel handig, aanklikbaar en bevat veel informatie per plant.

Klik hier.


terug naar boven >>

   
 
     
   
   


Woensdag 12 september – Natuurwandeling op landgoed Duivenvoorde

Het is nazomer op het landgoed. IVN Natuurgids Ria Hoogstraat gaat met u op zoek naar vruchten en zaden, paddenstoelen en herfstkleuren. Als de zon schijnt zijn er ook nog insecten actief zoals bijen, hommels, vlinders en libellen. Laat u verrassen door de sfeer op dit mooie oude landgoed.

Kinderen zijn van harte welkom, ze krijgen extra aandacht van de gids.
Verzamelen om 14.00 uur op de parkeerplaats, tegenover de beheerderswoning Laan van Duivenvoorde 1, Voorschoten. Toegang 1 euro, contant te betalen aan de gids of pinnen bij de automaat. De wandeling duurt ongeveer anderhalf uur. Het park is verboden voor honden.
Info tel. 3279349 of www.ivndenhaag.nl.

terug naar boven
>
>

   
 
   
   
   


De vrijmetselaarsboom

In de tuin van landgoed de Fraeylemaborg staat nog steeds de solitaire oude zwarte walnotenboom, een pronkstuk in de Engelse landschapstuin. De tuin die hier in 1781 werd aangelegd, was vroeger ingericht met symbolen refererend aan de vrijmetselarij en kenmerkend voor de relatieve vrijheid waarin de vrijmetselarij zich in Nederland bevond. De zwarte walnotenboom is als enige overgebleven uit die lang vervlogen tijd.  

De boom ziet er volgens groenbeheerder Carlo Kok goed en gezond uit, ook al is de stam iets scheef gezakt. Dankzij verankerde staaldraden zal de boom niet omvallen. Het is de grootste walnotenboom van de provincie Groningen, met een stamdoorsnede van 1,5 meter en een hoogte van 23 meter. De walnoten van de boom zijn eetbaar en rijk aan oliën. Ze liggen er voor het oprapen. De boom komt uit Amerika, een niet-inheemse boom dus. Maar dat vindt Kok niet erg want iedere boomsoort trekt verschillende insecten, vogels en schimmels aan. Door biodiversiteit wordt de ‘keten’ versterkt en de kans op uitval en ziektes verminderd.  

Foto: Jeroen Philippona

De Fraeylemaborg is te bezoeken als museum maar het park is het hele jaar gratis toegankelijk. Deze en andere monumentale bomen op het landgoed zijn een bezoek zeker waard.


Verkiezing boom van het jaar

Op 31 aug zijn de genomineerden bekend gemaakt: zie de website:  www.deboomvanhetjaar.nl
Van 1 september tot 15 oktober kan iedereen via de website stemmen op zijn of haar favoriet voor de nationale winnaar.


De provinciale boom met de meeste stemmen wordt na 15 oktober bekend gemaakt en gekozen tot De Nederlandse Boom van het Jaar 2018. Eind oktober wordt de winnaar op locatie feestelijk gehuldigd.
De winnende Boom van het Jaar wordt de Nederlandse inzending voor de Europese verkiezing in 2019.

terug naar boven >>


   
 
     
   
   


Open Monumentendag
8 en 9 september 2018


In het weekend van 8 en 9 september 2018 zijn meer dan vierduizend prachtige monumenten in heel Nederland gratis toegankelijk voor iedereen.

https://www.openmonumentendag.nl/zoek/
Het is dé kans om een plek te bezoeken waar u normaal niet zo snel komt en deel te nemen aan de vele activiteiten die georganiseerd worden. Het thema is dit jaar 'In Europa'.

Moestuindag op Twickel - 9 september 2018
Van 11.00 - 16.00 uur - Toegang gratis / Parkeren 2 euro

Binnen de muren van de historische moestuin is er deze dag voor jong en oud van alles te doen, proeven en zien. Uiteraard zijn de hoveniers van Twickel er voor al uw vragen. Met bloemen uit de pluktuin maken onze tuinvrijwilligers voor u unieke boeketten. U kunt appels, peren en ander fruit proeven en kopen, en de pachters bieden bier, koeienkaas en Twents landvlees aan. In de bijenstal vertelt de imker over het bijenhouden en honing maken. Ook is er vermaak voor de kinderen.
PS: hond kan niet mee naar binnen

Adres: Landgoed Twickel, Twickelerlaan 7, Ambt Delden, Overijssel 7495 VG Nederland
Meer info: https://gildevantuinbazen.nl/evenement/moestuindag-2018-twickel/

Meer info: https://www.openmonumentendag.nl



Uitkijktoren De Koepel in Lunteren

De Koepel is méér dan een uitkijktoren alleen, van april tot november vinden er concerten plaats en worden er diverse exposities gehouden.

Op de derde verdieping is er een permanente tentoonstelling in samenwerking met Museum Lunteren ingericht: Hoog van de Toren. Tegen de Kerstdagen vindt er bovendien altijd een mooi kerstfestijn plaats.
Uitkijktoren en Rijksmonument De Koepel is te bezichtigen van 1 april t/m 31 oktober en in de schoolvakanties; dagelijks (behalve maandag) van 13.00 tot 17.00 uur.

Op zondag 16 september is er in uitkijktoren De Koepel een virtuoos optreden door Banda Maracuja met zangeres Femke Smit in de hoofdrol. Zij spelen pure Braziliaanse muziek, Bossa Nova en Samba met een jazzy twist!

Uitkijktoren De Koepel

Adres: Boslaan 90, 6741 KG Lunteren.
Meer info: https://www.buurtbosch.nl/centrun-buurtbos/


Musea TV

Combineer jij graag een relaxte wandeling of fietstocht met kunst en cultuur? Ontdek dan nu acht Nederlandse musea waar deze hobby’s mooi samenkomen.

Op MuseumTV kunt u gratis mini-documentaires kijken van 5 minuten over ruim 100 musea.

Meer info: https://www.museumtv.nl/tentoonstellingen/#nu

Een paar voorbeelden:

Beelden aan Zee
Museum Beelden aan Zee ligt midden in de duinen van Scheveningen en leent zich daarom perfect voor de combinatie museumbezoek en strandwandeling. De collectie van het museum omvat meer dan 3000 beelden en sculpturen en voor de kinderen is er een speciale sprookjesbeeldentuin.

Kasteel de Haar
Ga naar het grootste kasteel van Nederland dat aan het eind van de 19e eeuw gebouwd werd op de ruïnes van een Middeleeuws kasteel. Wandel door de omringende tuinen, die geïnspireerd zijn op de tuinen van Versailles. In het kasteel is bovendien een grote kunstcollectie te bewonderen.


Expositie ‘Verstilde Schoonheid’ 
tot 25 september 2018

Met schilderijen van de Drentse kunstenaar Gerard van de Weerd. Gerard van de Weerd (1952) woont en werkt in Hoogeveen. Zijn schilderijen zijn heel uiteenlopend van aard, reikend van poëtische landschappen en modellen in interieurs, tot impressies van veemarkten of schippers en veenarbeiders.

De selectie van zijn schilderijen in Vledder zal vooral uit het eerste segment komen. Louter schoonheid op doek.
Voor wie wil kennismaken met Gerard van de Weerd bevelen wij zijn website aan (www.gerardvandeweerd.nl). Daar vindt u ook informatie over de boeken die Van de Weerd heeft gepubliceerd.

Museum Vledder

Adres: Brink 1, 8381 BE Vledder.
Meer info: https://www.museums-vledder.nl/


terug naar boven >>

   
   
 
     
   
   


Reageren op NNN

Voor reacties op de inhoud van NatuurNetNieuws, uw waarnemingen, natuurnieuws en vragen over de natuur, mail naar: tiny@groen-natuurlijk.nl
Voor het wijzigen van uw e-mailadres (vermeld ook uw oude e-mailadres!) of afmelden voor de nieuwsbrief mail naar: info@groen-natuurlijk.nl

Voor het aanmelden als abonnee op NatuurNetNieuws kijk op: www.groen-natuurlijk.nl/natuurnetnieuws.html
U kunt NatuurNetNieuws doorsturen aan belangstellenden. Ook overnemen van informatie is toegestaan, mits u duidelijk vermeldt: Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN!natuurlijk:
www.groen-natuurlijk.nl

Behalve voor u is er ook een nieuwsbrief (NatuurNetNieuwsJunior) voor uw (klein)kinderen in de basisschoolleeftijd met een verhaaltje, veel informatie over dieren en/of planten (handig voor een spreekbeurt) en uittips voor kinderen.


Net zoals u gratis abonnee bent van NatuurNetNieuws, kunt u of kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws Junior. U hoeft alleen maar een mailtje te sturen naar:
 info@groen-natuurlijk.nl

Natuur Net Nieuws Junior komt zes keer per jaar uit!

terug naar boven >>


   
   

Volg ons ook op Facebook en Twitter.

O
nze Nieuwsbrief verwijst soms naar websites van derden. We hebben geen controle over de aard, de volledigheid noch de juistheid van de informatie op deze websites en zijn derhalve niet aansprakelijk voor de inhoud van deze sites.