U kunt de volledige nieuwsbrief lezen of een keuze maken uit de onderwerpen die u aanspreken door deze onder de inhoud (apart) aan te klikken.  



 
   


Flora en fauna
- Slanke sleutelbloem
- Veenmol

Natuurnieuws
- Yerseke Moer uitgeroepen tot
Icoonlandschap
- Nieuwe drinkwaterwinning in de
Leidschendammerhout

Natuur Uit en Thuis
- UIT: Meanderen en verdwijnen
- THUIS: Golven en worstelen


Natuur kort
- Insect van het jaar 2026
- Dode slechtvalk
- Beleef de lente
- Broedeiland bij Oterdum krijgt opknapbeurt

Natuurexcursie
- Rondje ’t Lien

ELFje
- Avondnevel

Citaat van de maand
- Jan Boerstoel


Boekennieuws
- Natuurvolgend bosbeheer

Natuur Plus
- Wulp

Bomenweetjes
- 'Sycamore Gap'-boom

Uit tips
- Comedy Wildlife Awards 2025
- Steenrijk - Ridders en kastelen in het Westland
- Kastelen en adellijke huizen in Midden-Delfland
- Beauty of the Beast - Dieren in de art nouveau

 
NB. De links in onderstaande teksten zijn vet gedrukt en hebben een groene kleur.
 

 
   
   
 



Slanke sleutelbloem - Primula elátior

De slanke sleutelbloem is een prachtige, inheemse voorjaarsbloeier en groeit het beste op licht beschaduwde plaatsen op vochtige, redelijk voedselrijke grond. De plant wordt aangetroffen in (bron-)bossen, struwelen, in vochtige halfnatuurlijke graslanden en langs sloten en beken.

Foto: Saxifraga-Jan van der Straaten

De bloeitijd loopt van maart tot in mei, vóór het uitlopen van het blad van bomen en struiken om zo te profiteren van direct zonlicht op de bodem. Deze sierlijke meerjarige plant is relatief klein: 15 tot 25 cm. Vanuit een wortelrozet van eironde tot langwerpige behaarde bladeren met een ongelijk getande bladrand komt de eveneens behaarde bloeistengel omhoog. De tien tot vijftien trompetvormige, gele bloemetjes aan de 25 cm lange stelen staan in groepjes bij elkaar in een naar één kant overhangend scherm. Ze hebben kroonbladeren, die aan de onderkant vergroeid zijn tot een buis. Slanke sleutelbloem wordt bestoven door hommels, dag- en nachtvlinders en bijen. Vooral de tuinhommel en de citroenvlinder zijn vaste bezoekers. De plant verspreidt zich door middel van zaden. Ieder bloempje ontwikkelt een zaaddoos met daarin tientallen tot honderden zaden. Spinnen kruipen vaak in de zaaddozen of spinnen een web tussen de zaaddozen. Het is een winterharde plant die goed gedijt bij temperaturen tussen 10 en 20 graden Celsius. Slanke sleutelbloem is vrij zeldzaam in Limburg en Noord-Brabant en zeer zeldzaam in Gelderland, Utrecht en het rivierengebied. Ze wordt ook aangeboden als tuinplant.

Foto: Saxifraga-Ed Stikvoort

Primula is de verkleiningsvorm van primus wat eersteling betekent en wijst op de vroege bloeitijd. Elátior betekent ‘hoog’ of ‘slank’ en verwijst naar de lange bloemstelen. De wortels zijn bitter en smaken naar anijs. Ze werden vroeger gebruikt bij ziekten omdat de sleutelbloem een heilige plant was die ‘duivelse kwalen’ als jicht en reuma genas. Met veel suiker bereid werd het een veel gebruikt hoestmiddel. Over het ontstaan van de Nederlandse naam 'Sleutelbloem' gaat een legende: Els Baars beschrijft dit in haar boek Natuurverhalen.nl: klik hier



Veenmol - Gryllotalpa gryllotalpa

Een veenmol is een indrukwekkend insect. Hij komt het meest voor in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Holland. Volwassen veenmollen worden in Nederland voornamelijk waargenomen van eind april tot eind mei. Hij is roodbruin van kleur met een fluweelachtig behaarde kop en halsschild.

Hij heeft twee paar vleugels: de voorvleugels reiken tot halverwege het achterlijf en de achtervleugels tot aan of voorbij de achterlijfspunt. Met zijn grote, krachtige verbrede voorpoten met opvallende klauwen graaft hij gangenstelsels, net zoals de mol. Hij valt echter onder de orde van de sprinkhanen en krekels. Volwassen vrouwtjes worden tot wel 7 centimeter lang, de mannetjes blijven iets kleiner. Ze kunnen net zo snel achteruit als vooruit lopen. 

Ook kunnen ze (wat onhandig) vliegen. Ze hebben de vleugels in rust gevouwen op het midden van de rug. De vluchten van veenmollen vinden vooral plaats tijdens warme zomeravonden. Daarnaast zijn het uitstekende zwemmers. Eind april komen de veenmollen tevoorschijn uit hun winterslaap. Ze leven onder de grond, het liefst in een vochtige, humusrijke bodem. Ze eten zowel dierlijk (regenwormen en larven van insecten) als plantaardig voedsel (wortels). Van mei t/m juni houden de mannetjes in de schemering een zogenaamde baltszang.
Het is een aanhoudend gesnor, dat ontstaat door beweging van de dekvleugels. Het geluid van de veenmol wordt het vaakst verward met dat van de rugstreeppad. Luister naar het verschil in het filmpje. Klik hier

Het vrouwtje bouwt 8 cm tot wel 30 cm diep (afhankelijk van grondsoort en mate van uitdroging) onder de grond een apart nesthol. Hierin legt ze 200 tot 300 eitjes, samen zo groot als een kippenei. Het duurt in Nederland minstens 500 dagen tot ze volwassen zijn. Veenmollen worden tussen de 70 en 600 dagen oud. Veenmollen staan op de Rode Lijst als kwetsbaar. Ze mogen daarom niet gedood worden. Natuurlijke vijanden van de veenmol zijn uilen, spitsmuizen, eksters, katten, vossen, kraaien, kikkers, loopkevers, salamanders en insectenetende vogels zoals reigers. Uitgebreide(re) info over de veenmol kunt u lezen op onze website onder het hoofstukje flora/fauna/bomen info: klik hier

terug naar boven >>

    
 
   
   


Yerseke Moer uitgeroepen tot Icoonlandschap

Eind februari is het Zeeuwse gebied de Yerseke Moer uitgeroepen tot het nieuwste Icoonlandschap van Nederland en is hiermee het tiende gebied met dit predicaat. De titel Icoonlandschap wordt toegekend door de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap, in samenspraak met lokale partijen die betrokken zijn bij het behoud en de ontwikkeling van het gebied.

Icoonlandschappen zijn gebieden met een bijzondere landschappelijke schoonheid en gaafheid. Deze stukjes cultuurlandschap laten door hun rijke cultuurhistorie zien hoe de geschiedenis van het Nederlandse landschap levend gehouden kan worden. Verschillende partijen zetten zich ervoor in deze gebieden niet alleen te behouden maar ook verder te ontwikkelen. Bovendien zijn Icoonlandschappen ecologisch waardevol omdat er tal van bijzondere planten- en diersoorten voorkomen.

De Vereniging Nederlands Cultuurlandschap wil door de aanwijzing laten zien dat er in Nederland nog bijzonder gave landschappen bestaan, die meer waardering en bescherming verdienen om voor de toekomst bewaard te blijven. Er is geen geldprijs of andere consequentie aan de benoeming verbonden.
De Yerseke Moer is een veenweidegebied, maar anders dan de meeste veenweides zijn de percelen soms al in de Romeinse tijd ontgonnen en met ontwateringssloten geschikt gemaakt voor gebruik. Zowel de Romeinen als de mensen die na hen kwamen, volgden bij het graven van de sloten de grillige kreken die door eb en vloed al voorgevormd waren.

Pas toen dijken het zoute water in de 12e eeuw definitief wisten te keren, kon het veen onder de daaroverheen afgezette zeeklei weggehaald worden. De afgegraven klei werd vrij achteloos op hopen gegooid, omdat men vooral op zoek was naar zout en turf. Door deze vroege ontginning ontstond een grillig en bultig landschap. Rechtere paden en legakkers werden pas aangelegd na de komst van regulering. De legakkers dienden om de turf op te laten drogen. De moernering, het afgraven van veen om er zout uit te winnen, veranderde de bodemstructuur totaal. De zeeklei die was weggegraven om bij turf en zout te komen, werd later weer teruggegooid op de percelen en geëgaliseerd.

Bron: Vereniging Nederlands Cultuurlandschap

Nieuwe drinkwaterwinning in de Leidschendammerhout

Het nieuwe innamepunt en de voorzuivering voor een drinkwaterbron van Dunea komen in de Leidschendammerhout. De nieuwe bron en zuiveringen kunnen naar verwachting jaarlijks 10 miljard liter drinkwater leveren, bovenop de 85 tot 90 miljard liter die Dunea nu jaarlijks uit de duinen haalt.



Vanaf 2030 heeft Dunea een extra drinkwaterbron en zuiveringscapaciteit nodig. In september 2025 werd bekend dat Dunea, samen met alle betrokken partijen, kiest voor een nieuw drinkwatersysteem met een bron in de Vliet. De locatie voor het innamepunt en de voorzuivering voor de nieuwe bron is nu gevonden. De Leidschendammerhout is een natuur- en recreatiegebied in Leidschendam-Voorburg (ZH), waarvan een deel onderdeel is van het Natuurnetwerk Nederland. Net als in de duinen wil Dunea hier drinkwater en natuur goed combineren. Samen met de provincie, gemeente en andere betrokken partijen wil Dunea de natuur in het gebied versterken. De komende tijd worden hierover verdere afspraken gemaakt.
Het college van de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft groen licht gegeven voor dit plan. Ook de provincie Zuid-Holland heeft goedkeuring verleend en het Hoogheemraadschap van Rijnland is nauw betrokken bij de realisatie van het innamepunt en de voorzuivering in de Leidschendammerhout. Samen gaan deze partijen de plannen verder uitwerken.

Bron: Provincie Zuid-Holland

terug naar boven >>

    
   
   
   


Elke maand schrijf ik een stukje over iets wat ik heb gezien tijdens een van mijn wandelingen.
UIT: ergens in het land. THUIS: Maasland (ZH) en omstreken.

Tiny van der Meer

NATUUR UIT: meanderen en verdwijnen

Mijn route start bij de parkeerplaats ’t Bèrs Kuiltje’. Nieuwsgierig naar de betekenis van deze grappige naam blijkt dat het ‘verdiept aangelegde plek in het landschap’ betekent. Niet vreemd dus dat het hier de naam is van de er achter liggende visvijver. Jaren geleden liep ik deze route ook in maart en sindsdien is het een van m’n meest geliefde wandelingen in elk jaargetijde.



Na het lange eenmanspaadje langs de Groote Beerze volg ik boslanen, een mooie beukenlaan en het slingerende pad langs de oever van het meanderende riviertje de Kleine Beerze. Ik sta regelmatig stil om te genieten, want ik wil mijn verblijf in dit prachtige stukje natuur zo lang mogelijk rekken. Het geluid van het kabbelende en soms snel stromende water en de uitbundige vogelgeluiden vergezellen mij naar het verrassende, achter een grote rododendronstruik verscholen, bankje met uitzicht op de vistrappen en het bruggetje over de Grote Beerze.

Vanaf dit bankje heb ik uitzicht op hoge bomen. Er vliegen wat kauwtjes rond. Plotseling verdwijnt er een in een stam. Heb ik het wel goed gezien...? Nou en of! Want er duiken meer kauwtjes in gaten, waarachter zich waarschijnlijk oude (spechten)nesten bevinden. Deze nestholtes zijn blijkbaar heel geliefd en worden regelmatig ingepikt door slimme kauwtjes. Thuis zie ik ze elk voorjaar de schoorsteen van de buurman gebruiken om hun nest in te bouwen, maar ik had deze holenbroeders niet eerder in bomen zien nestelen. Soms steken de takken aan weerszijden van hun snavel zo ver uit dat ze vertwijfeld voor het gat blijven zitten. Toch soms ietsje minder slim dan ik dacht...
Na de brede kaarsrechte bomenlaan met uitzicht op Huize Baest meander ik mee met de Kleine Beerze en kom bij de middeleeuwse nederzetting ‘Baester Hoeve’. Ik volg het pad over de natuurbegraafplaats ‘Bos van de Heilige Geest’ en na nog een rondje om de mooie visvijver zit mijn genietwandeling er weer op.

NATUUR thuis: golven en worstelen

’t Kan vriezen, ’t kan dooien... Dat doet het in maart niet, maar de temperatuurverschillen zijn groot. Soms blote-armen-dagen met veel zon, weinig wind en hoge temperaturen, dan weer winterjassenweer. Bewolkt, regenachtig en héél veel wind! Een hele uitdaging om er de beste fiets- of wandeluren uit te pikken!

Op zo’n mooie dag kies ik voor een fietsritje naar ’t Kraaiennest op de grens van Maasland. Het wemelt er van de scholeksters, kluten, kieviten en kokmeeuwen. Hier en daar een groepje tureluurs en wat bergeenden. De grutto’s die hier al volop zijn gezien, hadden blijkbaar een uitstapje naar een andere waterplas...


Tussendoor loop ik een polderwandeling: Veel molshopen, twee buizerds en zoals altijd m’n lievelingsdieren: hazen! En tot mijn verrassing: kikkerdril in een ondiep slootje! Drie dagen na m’n eerste bezoek aan ’t Kraaiennest wordt er opnieuw stralend weer



voorspeld. Even kijken of de grutto’s er nu wel zijn... Niks ‘stralend’ helaas. Het is donker en nevelig. Wel zie ik heel veel sierlijke kluten maar opnieuw geen grutto’s. Je kunt niet alles hebben...

Een paar dagen later wandel ik met windkracht 7 in de rug over het kerkenpad. Een nieuwsgierige woerd steekt vanuit een greppel zijn kop boven het maaiveld uit, maar blijft lekker zitten. Geef hem eens ongelijk. Vliegen is met deze vlagerige harde wind een hele toer. Daar denkt niet elke vogel zo over, want opeens verschijnt er een grote spreeuwenwolk die golvend naar beneden duikt en vlak over een door meeuwen bevolkte plasdrasstrook scheert. Net of ze ze willen aangeven: weg jullie! Steeds opnieuw gaan ze met z’n allen de lucht in en herhalen hun ‘aanval’ totdat er een aantal meeuwen boos krijsend de aftocht blaast. De ‘rust’ keert weer. Ik geniet van de prachtige glinstering op het onstuimige water van de Trekvliet en bewonder de donzige aaibare wilgenkatjes die wonderschoon afsteken in het zonlicht.



Aan de overkant van de vliet, verscholen tussen de wilgenkatjes zie ik een nest. Een grote vogel probeert het al worstelend via de zwiepende takken te bereiken. Er broedt al jaren een kleine blauwe reigerkolonie. Wat ik nu zie is alleen niet blauw, maar wit. Een lepelaar! Ook die hebben deze plek sinds een paar jaar uitgekozen om te broeden. Sommige lepelaars proberen te landen maar dat blijkt met deze stormachtige wind een bijna onmogelijke opgave. Steeds gaan ze weer even de lucht in, vliegen een rondje en proberen het opnieuw. Of ze uiteindelijk veilig zijn geland? Geen idee. Ik loop door. Met beide benen op de grond blijven is soms zo gek nog niet....

terug naar boven >>

    
 
 
   
   


Insect van het jaar 2026

Inmiddels zijn 5 insecten met een bijzonder verhaal  genomineerd en heeft een expertgroep de vijf meest gave kandidaten geselecteerd voor de grote verkiezing en begint de strijd!

Elk insect wordt bijgestaan door een bekende Nederlander die als ambassadeur het verhaal van het insect vertelt. Stemmen kan van 22 maart tot 8 april 2026.  Breng je stem uit op jouw favoriet en help het insect de overwinning te behalen. Bekendmaking van het winnende insect vindt plaats op 12 april.
Voor info: klik hier
Het winnende insect van het Jaar krijgt een jaar lang extra aandacht. Dit omvat een excursie, een eigen T-shirt en een wetenschappelijk onderzoek, zodat dit onbekende insect de schijnwerpers krijgt die het verdient.

 


Dode slechtvalk

Na het verslag over de slechtvalk in onze NatuurNetNieuwsbrief van maart jl. las ik in de Nieuwsbrief van Natuurlijk Delfland https://natuurlijkdelfland.knnv.nl/ het volgende bericht:

‘Slechtvalk dood in de slechtvalkenkast op de TUD (Technische Universiteit Delft) Bouwkunde. De oorzaak is niet duidelijk. Veel slechtvalken in Nederland overlijden door het eten van prooi met vogelgriep. De dode slechtvalk is gemeld bij WerkgroepRoofvogels Nederland’.

Beleef de lente:

Natuurlijk kunt u ook dit jaar weer genieten van de inkijkjes in de nesten en de gedragingen van de vogels: klik hier


Broedeiland bij Oterdum krijgt opknapbeurt

Langs de dijk bij Oterdum (een dorpje in Groningen dat in 1975 moest wijken voor de havenindustrie) staan sinds 2014 in totaal negentien windturbines van Eneco.

Voordat die turbines er kwamen, werd de afspraak met het bedrijf gemaakt dat er een broedeiland voor vogels zou worden aangelegd, aangezien er vanwege de komst van de turbines veel broedplekken zouden verdwijnen. Twaalf jaar geleden verrees een broedeiland bij de pier van Oterdum. Video: klik hier

Er broeden elk jaar circa 100 visdieven en 400 kokmeeuwen. Het broedeiland ligt verscholen achter een dijk, de Eems biedt veel visjes en garnaaltjes en de vogels worden beschermd. Het broedeiland is een succes maar is inmiddels toe aan een grondige opknapbeurt. Na twaalf jaar doet Het Groninger Landschap onderhoud aan het broedeiland. De bodem van het eiland is voorzien van twee lagen grind met daarbovenop schelpjes. Daardoor is het voor ratten onmogelijk om er nesten te bouwen. Die storten steeds in. De ratten kunnen het eiland toch al moeilijk bereiken vanwege een afrastering waar stroom op staat. Steenmarters en vossen kunnen er daardoor ook niet bij komen.

Bron: RTV Noord

terug naar boven >>

   
   
   
   



Onder dit hoofdstukje treft u in elke uitgave van onze maandelijkse natuurnieuwsbrief een 'ELFje' aan.

Een 'ELFje' is een eenvoudige, compacte dichtvorm van vijf regels waar je een bepaalde sfeer mee op kan roepen.
De regels bestaan uit: één woord, twee woorden, drie woorden, vier woorden en dan weer één woord. Samen zijn dat de elf woorden van de ELF.

ELFje en foto: Jannie Harmsen

terug naar boven >>

    
   
   
   


Woensdag 22 april - rondje door de wijk

Op  22 april gaat IVN Natuurgids Ria Hoogstraat op stap in de natuur in Leidschendam. We maken een wandeling door haar eigen wijk ’t Lien: een voormalig tuinbouwgebied. Het is een groene wijk, gebouwd in de jaren 1981-1984, met veel sloten en waterpartijen en in het hart een park.

Er zijn veel soorten bomen en struiken te vinden waar vogels en insecten graag gebruik van maken. De bermen worden natuurlijk beheerd waardoor wilde planten een kans krijgen.



De wandeling duurt ca anderhalf uur en deelname is gratis.
Kinderen zijn welkom en krijgen extra aandacht van de gids.
We verzamelen / starten op 22 april om 14.00 uur bij de ingang van Park Rozenrust, Veursestraatweg 102 A in Leidschendam. Bereikbaar met bus 45, halte Rozenrust.
Auto’s en fietsen kunt u parkeren op het parkeerterrein van het park. 

  Info tel.: 06 1822 5941 of www.ivndenhaag.nl  

terug naar boven >>

    
   
 
 
 
   

terug naar boven >>

    
       
   
   


Natuurvolgend bosbeheer
Voor rendabel, biodivers en prachtig bos

Op dinsdag 10 maart jl. is op kasteel Groeneveld in Baarn het boek
'Natuurvolgend Bosbeheer' officieel gepresenteerd.

Bij Natuurvolgend Bosbeheer staat het bosecosysteem centraal. De natuurlijke processen bepalen hoe het bos zich ontwikkelt. Er wordt daardoor optimaal bijgedragen aan: de biodiversiteit, het landschapsschoon en koolstofbinding, terwijl er binnen ecologische en financiële grenzen ook hout kan worden geoogst.
              
Dit boek beschrijft een nieuwe manier van bosbeheer. Het omvat een methodische aanpak die aansluit bij de wensen van de huidige samenleving. Het is geschreven voor bosbeheerders, bosbouwstudenten, beleidsmakers en voor geïnteresseerde leken.

Wat is natuurvolgend bosbeheer? Bos blijft permanent bos. Natuurlijke en spontane processen bepalen grotendeels hoe het bos evolueert. Oogst van individuele bomen wordt op ecologisch verantwoorde wijze uitgevoerd door selectieve uitkapexploitatie. Het resulteert in bos dat biodiverser, mooier, gevarieerder, klimaatrobuuster, rijker aan planten- en diersoorten wordt, waaruit hout kan worden geoogst en dat gegarandeerd een positief financieel bedrijfsresultaat oplevert. Natuurvolgend Bosbeheer is rationeel– en financieel-economisch ondernemerschap. Wars van enig hobbyisme.
Meer info: klik hier

Dit boek is een belangrijke aanwinst voor het beheer van bos en landschap in Nederland en Europa.

Auteurs:
Uitvoering :
Druk:
ISBN:		 Jaap Kuper, Hans van den Bos
Hardback, 160 pagina's
1
9789464714685		 Uitgeverij: Noordboek
Afmeting: 17,8 x 25,0 x 1,8 cm
Prijs: € 29,90

terug naar boven >>

    
   
   
   


Wulp - Numenius arquata

Uiterlijk
De wulp is een grote lichtbruine steltloper (de grootste steltloper van ons land) met lange poten en een zeer opvallende lange, omlaag gebogen snavel en een lichte vage oogstreep. Hij wordt 50 – 60 cm groot en heeft lange opvallende vleugels met een spanwijdte van 80 – 100 cm. Het verenkleed is gespikkeld met kleine donkerbruine streepjes die vanaf de kop richting staart groter worden. De nagenoeg witte ondervleugels zijn in de vlucht goed zichtbaar. Het vrouwtje heeft een nog langere snavel dan het mannetje, maar verschilt verder weinig in verenkleed. De roep is een kenmerkend, verdragend langgerekt koer-líew.

Foto: Saxifraga - Bart Vastenhouw

Naam
Wulp of Wylp betekent zoveel als 'schreeuwende vogel', naar het oudsaksische hwelp.
De poëtische wetenschappelijke naam ‘Numenius arquata’ betekent '(vogel met) boogvormige snavel zoals van de nieuwe maan’. Numenius of neos (nieuw) mene (maan). Arquata betekent ook sikkelvormig.

Foto: Saxifraga-Piet Munsterman

De wulp heeft tientallen volksnamen. Zo’n naam kan ontleend zijn aan een klanknabootsing, gelijkenis,eigenschap, etc. Regenfluiter en règentuter zijn namen die onder meer verwijzen naar de droefgeestige roep, waarmee een regenbui wordt aangekondigd. Grote braakvogel verwijst naar het voedsel zoeken op braakliggende graslanden, die eertijds in juni werden ‘gebroken’ (omgeploegd of bewerkt). Zijn melancholische roep en mysterieuze verschijning hebben hem tot een vogel van legendes en symboliek gemaakt. In sommige tradities werd hij als brenger van onheil gezien maar vaak ook als geluksbrenger, vooral als hij zich in de buurt van boerderijen vestigde.

Voedsel
De lange snavel – in volksmond soms als geheugensteuntje omschreven als ‘de wulp wijst naar zijn gulp’, is perfect aangepast om diep in de bodem te zoeken naar voedsel, dat bestaat uit regenwormen, insectenlarven, kreeftachtigen, schelpdieren en kleine vissen. Het vrouwtje zoekt vooral in waddengebieden naar krabben en pieren.

Krabbetjes worden bij het lijf gepakt en net zo lang heen en weer geschud tot alle pootjes afgevallen zijn, vervolgens gaat het lijfje in zijn geheel naar binnen. Mannetjes zoeken vaker op graslanden naar wormen en andere bodemdieren.


Balts
De wulp heeft een opvallende baltsvlucht en luide jodelende baltsroep. Het mannetje vliegt in de baltstijd in een kort boogje op en zweeft dan met gespreide stilgehouden vleugels weer naar beneden, ondertussen klinkt voortdurend zijn zang met aanzwellende fluittonen en lang aangehouden trillers. Nederland is zowel in als buiten de broedtijd een belangrijk land voor de wulp.

Foto: Saxifraga-Piet Munsterman

Broeden
Wulpen hebben vaak een vaste partner en kunnen jarenlang samen blijven. Ze keren regelmatig terug naar dezelfde broedgebieden om hun nesten te bouwen. Van oudsher staat de wulp bekend als een vogel van duinen en heidevelden. Tegenwoordig broeden de meeste wulpen in vaak open, soms ook meer besloten graslanden en vind je de wulp op het platteland in het oosten en zuiden van ons land. Wulpen zijn grondbroeders, die net als de bekende weidevogels een goed verborgen nestkuiltje tussen graspollen in de grond maken waarin vier eieren worden gelegd. Ze kennen dezelfde problemen als de grutto: door schaalvergroting en mechanisatie is de ruimte voor natuur op het boerenland tegenwoordig beperkt. De wulp heeft maar liefst twee maanden nodig vanaf het eerste ei tot het laatste jong uitvliegt en zoveel rust is de wulp in het boerenland meestal niet gegund.

Bescherming / predatie
Gelukkig zijn er in de provincies Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Drenthe ook boeren te vinden die er alles aan doen om de soort op hun land te behouden. Na zo’n 33 dagen komen de kuikens uit het ei, het zijn nestvlieders en worden vooral door vader beschermt. Moeder vertrekt al vroeg naar Frankrijk of Engeland om daar te ruien. Ook al worden de nesten op het boerenland beschermd: eieren en jongen vallen vaak ten prooi aan roofdieren als de vos. Zolang ze nog niet kunnen vliegen moeten de kuikens vaak zonder beschutting flinke afstanden afleggen om voldoende voedsel te vinden en zijn kwetsbaar. Na nog eens ca. 35 dagen zijn de jongen vliegvlug.

Bij de wulp zijn de rollen omgedraaid! Bron: https://weidewinst.nl/

Zelfs in de vogelwereld draaien de vrouwen op voor zo’n beetje alles wat te maken heeft met het grootbrengen van kroost. De mannen hangen de macho uit, bevruchten, zitten af en toe op de eieren om hun goede wil te tonen en ze bewaken en verdedigen de boel. Dat laatste doen wulpmannen ook, maar verder zijn de rollen omgedraaid. Hij zit de hele nacht op de eieren, terwijl ze elkaar overdag afwisselen. Het mannetje is goed voor tweederde van de broedtijd, die ook nog eens 33 dagen duurt, flink langer dan bij de andere bekende weidevogels.
Zijn er eenmaal kuikens, zo tussen half mei en begin juni, dan gaat het vrouwtje met die jongen aan de wandel op zoek naar voedsel en beschutting. De wulpman is nooit ver weg en staat wakend in de buurt. En áls er een kraai in de buurt durft te komen, blijkt die zorgende man tegelijk een felle strijder, die de indringer een lesje leert en hem kilometers ver weg brengt. Het klassieke beeld van de vrouw die met de kinderen optrekt zou je denken. Maar niet lang! Wulpvrouwen hebben zo hun eigen agenda en ruilen rond half juni de broedgebieden al in voor overwinteringsgebieden langs de Atlantische kusten van Engeland, Ierland of België.

Ze vertrekken, zelfs als de kuikens nog heel klein zijn. Weer staat hij er alleen voor. Scharrelend trekt ie met de jongen rond en zelfs als de jongen al lang kunnen vliegen lijkt er geen behoefte om het broedgebied te verlaten. Tot in september zie je soms mannen hun vliegvlugge jongen volgen en bewaken. Bikkels!

En dan plots zijn ze toch vertrokken. Waarnaartoe? En reizen ze samen? We weten niet of ze in gezinsverband overwinteren. Waarschijnlijk vinden pas in het voorjaar de vaste partners elkaar weer op hun eigen broedplek, meestal op hetzelfde perceel als het vorige jaar. Dan vormen de monogame vogels weer het stel dat de zorgtaken op een unieke manier heeft verdeeld.

Hoewel ze net als andere weidevogels kwetsbaar zijn voor landwerk, is bescherming in de broedtijd eenvoudiger te regelen. Ze beginnen in april te broeden en als de nesten door vrijwilligers worden gevonden en beschermd, kan de eerste snede normaal worden gewonnen. In de tweede snede is er zo’n 45 dagen rust nodig, om de kuikens veiligheid te geven. Dat is zo’n twee weken langer dan veehouders gewend zijn. Op vrijwillige basis gebeurt dat al, maar Henk Jan Otten van Kenniscentrum Akkervogels maakt zich er sterk voor om een ANLb-regeling te krijgen die boeren voor die aanpassing compenseert. Ik hoop dat het lukt, al was het maar omdat we die geweldige wulpmannen nog nodig hebben als rolmodel voor onze mannen. :-)

terug naar boven >>

   
 
   
 

'Sycamore Gap'-boom

Twee mannen zaagden in 2023 de iconische esdoorn 'Sycamore Gap'- boom in Noord-Engeland om, waarvoor ze elk vier jaar en drie maanden de cel in moesten. De boom, onder meer bekend van een Robin Hood-film stond naar schatting al bijna tweehonderd jaar precies tussen twee heuvels naast de Romeinse muur van Hadrianus dicht bij de Schotse grens.

De muur staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en liep schade op bij het omzagen van de boom. Volgens de National Trust, de erfgoedorganisatie die het gebied beheert, is de stam van de boom nog levensvatbaar en kan er op termijn een nieuwe boom uit groeien. Het duurt wel meer dan honderd jaar voordat deze weer zo groot is als het oorspronkelijke exemplaar.

Wat Sycamore Gap zo beroemd maakte, was de solitaire esdoornboom die opvallend groeide in een dramatische kloof in
Hadrian’s Wall. De contouren van de boom tegen de achtergrond van de omliggende natuur maakte het een geliefde plek voor fotografen en natuurliefhebbers.

terug naar boven >>

    
   
   
 

 

 


Comedy Wildlife Awards 2025 - t/m 3 mei 2026

Een vapende eend, een wereldberoemde 'onthoofde' flamingo en verschillende dieren met good en bad hair days: je wordt instant blij in Natuurmuseum Brabant! Daar is nog tot 3 mei 2026 de achtste editie van fototentoonstelling Comedy Wildlife Awards te zien, met veertig foto’s van dieren in onbedoeld komische situaties. Puur natuur en gegarandeerd goed voor een glimlach!

Een zeekoet in de tang © Warren Price

De Comedy Wildlife Photography Awards werden in 2015 opgericht door natuurfotografen Tom Sullam en Paul Joynson-Hicks.

Hun doel: met humor aandacht vragen voor natuurbehoud, door een fotocompetitie te organiseren met foto’s van dieren in onbedoeld grappige situaties.

Natuurmuseum Brabant
 Adres: Spoorlaan 434, 5038 CH Tilburg Meer info: klik hier

Twee musea vertellen samen het verhaal van de kastelen en adellijke huizen die eeuwenlang het landschap van het Westland en Midden-Delfland bepaalden.

Steenrijk - Ridders en kastelen in het Westland - t/m 31 mei 2026

In de middeleeuwen stonden er in het Westland zeventien kastelen, bewoond door adellijke families. De periode tussen de 12de en de 16de eeuw was een roerige tijd. De tentoonstelling neemt je mee in een wereld van macht, strijd, glorie en ondergang. Met aandacht voor een aantal prominente Westlandse kastelen en hun bewoners.

Het kastelenlandschap in het Westland wordt als decor gebruikt om het leven op een kasteel in de Middeleeuwen te verbeelden. Er is bijzonder veel te ontdekken. De tentoonstelling wordt ingeleid met een introductiefilm, waarin deskundigen en archeologen op zoek gaan naar middeleeuwse sporen in het huidige landschap.

Kinderen en hun families gaan zelf op onderzoek uit met de speurroute
‘Met Karel het Kasteel door’.
Karel de Kasteelkat (ook wel ‘Karel de Ondeugende’) neemt ze mee op een ontdekkingstocht, vol vragen en opdrachten.

Westlands Museum Adres: Middel Broekweg 154, 2675KL Honselersdijk Meer info: klik hier

Kastelen en adellijke huizen in Midden-Delfland - t/m half juni 2026

Ook in Museum Het Tramstation in Schipluiden is een bijzondere tentoonstelling te zien waarin macht, wonen en geschiedenis samenkomen. Beide exposities vullen elkaar aan. In Honselersdijk ligt de nadruk op het Westland, terwijl in Schipluiden de focus ligt op Midden-Delfland.

Aan de hand van maquettes, historische afbeeldingen en archeologische vondsten krijgen bezoekers een levendig beeld van verdwenen en deels nog zichtbare kastelen. Onder de tentoongestelde objecten bevinden zich onder meer wapens en zelfs een volledig harnas.

Openingstijden: woensdag, zaterdag en eerste zondag van de maand van 14.00-16.00 uur t/m half juni 2026. Verder Koningsdag, Dag van het Kasteel en Midden-Delflanddag. Groepen zijn ook apart welkom.

www.tramstationschipluiden.nl

Museum Het Tramstation Schipluiden Adres: Otto van Zevenderstraat 2, 2636HN Schipluiden Meer info: klik hier

Beauty of the Beast - Dieren in de art nouveau - 18 april t/m 20 september 2026

Het verbeelden van dieren
Dieren inspireren kunstenaars al eeuwenlang door hun schoonheid en rijke symboliek. Rond 1900 speelt het verbeelden van dieren een bijzonder grote rol. Keramiek en meubels worden gedecoreerd met zeedieren, vogels en insecten. Hun kleuren en patronen worden verwerkt in textiel en grafiek. De opkomst van dierentuinen als Artis maakte het voor kunstenaars bovendien mogelijk om voor het eerst dieren naar het leven te tekenen.

Van letterlijke observatie tot gestileerde verbeelding: op welke manier werden art nouveau-kunstenaars geïnspireerd door het dierenrijk? Beauty of the Beast combineert verborgen schatten en publiekslievelingen uit de eigen collectie kunst rond 1900 van het Drents Museum in een wonderlijke wereld van dieren.


Rivierdonderpadden,  Johanna van Eijbergen Slak, detail - Henri Lantman Uilen, Julie de Graag

Drents Museum De Buitenplaats Adres: Hoofdweg 76, 9761 EK Eelde Meer info: klik hier

terug naar boven >>

    
   
   
   
   
   


Reageren op NNN

Voor reacties op de inhoud van NatuurNetNieuws, uw waarnemingen, nieuws of vragen over de natuur, mail naar: tiny@groen-natuurlijk.nl
Voor het wijzigen van uw e-mailadres (vermeld ook uw oude e-mailadres!) of afmelden voor de nieuwsbrief mail naar: info@groen-natuurlijk.nl

Samenstelling: Tiny van der Meer. Vormgeving: Hans Steinfort.

Voor het aanmelden als abonnee op NatuurNetNieuws kijk op: https://groen-natuurlijk.nl/natuurnieuwsbrieven/
Het overnemen van informatie is toegestaan, mits u duidelijk vermeldt:
Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Behalve voor u is er ook een natuurnieuwsbrief (NatuurNetNieuwsJunior) voor uw (klein)kinderen in de basisschoolleeftijd met een verhaaltje, veel informatie over dieren en/of planten (handig voor een spreekbeurt) en uittips voor kinderen. Net zoals u gratis abonnee bent van NatuurNetNieuws, kunt u of kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws Junior (komt zes keer per jaar uit!). U hoeft alleen maar een mailtje te sturen naar:
info@groen-natuurlijk.nl
   
   


Volg ons ook op Facebook

Onze Natuurnieuwsbrief verwijst soms naar websites van derden. We hebben geen controle over de aard, de volledigheid noch de juistheid van de informatie op deze websites en zijn daarom niet aansprakelijk voor de inhoud daarvan.

terug naar boven >>