U kunt de volledige nieuwsbrief lezen of een keuze maken uit de onderwerpen die u aanspreken door deze onder de inhoud (apart) aan te klikken.  



 
   


Flora en fauna
- Veldsalie
- Roodmus

Natuurnieuws
- Broedseizoen 2026
- Paddenstoel van het jaar 2026
- Bodemsanering Brabantse Wal

Natuur Uit en Thuis
- UIT: Duivenvoorde en De Horsten
- THUIS: Lenteknuffels en -kriebels


Natuur kort
- Uitslag Europese boom van het jaar 2026
- Insect van het jaar 2026
- Aanmelding verkiezing boom van het jaar

Natuurexcursie
- Voorjaarswandeling Landgoed Duivenvoorde

ELFje
- Morielje

Citaat van de maand
- Joseph J. Hickey


Boekennieuws
- Veldgids Wilde bomen en struiken

Natuur Plus
- Lentepaddenstoelen

Bomenweetjes
- Gedenkbos Neede - 20 jaar

Uit tips
- BIRDS – door Het puttertje & Simon Schama
- Uitkijktorens
- Stippen, Strepen & Spiralen
- Op reis met Charlotte Dematons

 
NB. De links in onderstaande teksten zijn vet gedrukt en hebben een groene kleur.
 

 
   
   
 



Veldsalie - Salvia pratensis

Deze mooie 30 - 70 cm hoge plant uit de lipbloemenfamilie bloeit van mei tot juli. Soms zelfs al in april en af en toe nog een tweede keer in de nazomer. Het is een inheemse vaste plant met aarvormige trossen vol geurende opvallende blauw-paarse sikkelvormig gebogen bloemen van 15 tot 30 mm met een duidelijke boven- en onderlip. De vorm van de bovenlip van de bloem lijkt op een antieke helm.

De bloemen staan paarsgewijs in losse schijnkransen van 4 tot 8 bloemen in de oksels van de schutbladen om de stengel. Zowel de bloemkroon als bloemkelk zijn bedekt met kleverige lange, bruinige klierharen. Veldsalie is een belangrijke drachtplant voor veel dag- en nachtvlinders maar ook voor wilde bijen, zoals de andoornbij, de gewone behangersbij, de blauwe- en rosse metselbij en de aard-, steen-, akker-, tuin- en veldhommel. De stamper en meeldraden steken ver uit en drukken op de rug van hommels wanneer die de bloem bezoeken. Ze zijn dol op veldsalie en genieten van de nectar en het stuifmeel, het is er dan ook tijdens de bloeiperiode een drukte van jewelste rondom deze plant.



De winterharde plant heeft een meerkoppige wortelstok waaraan forse langgesteelde langwerpige tot eironde rozetbladeren verschijnen. De gezaagde bladeren zijn rimpelig, aan de stengel kleiner en bovenin zonder steel. De vierkante stengel is evenals de bladstelen dicht behaard.
Veldsalie is vrij zeldzaam in natuurlijke omstandigheden zoals op (rivier-)dijken en rivierduinen. Is  vaak verwilderd of wordt ingezaaid in weg- en spoorbermen en andere wat extensiever beheerde stroken waar men een kleurige bloemenpracht wil creëren. Van daaruit kan veldsalie ook weer verwilderen. De plant houdt van warmte en zon en groeit graag op matig vochtige, kalkrijke grond in (kalk)graslanden, rivierbegeleidende graslanden waar ze bij voorkeur kiemt op molshopen.
Salvia komt van salvus (behouden, ongedeerd, nog in leven) en is dus een verwijzing naar de helende werking van de plant. Pratensis betekent in weiden groeiend.

Roodmus -  Carpodacus erythrinus

In de duinen van Oostvoorne zag ik begin juni 2015 voor het eerst (en tot nu toe ook voor het laatst) een roodmus. Een bijzondere waarneming!

De roodmus, Carpodacus erythrinus, letterlijk vertaald 'rode vruchtenbijter', was tot 1987 een dwaalgast in Nederland. Hij is altijd zeldzaam geweest in ons land en zal dat wel blijven. De Nederlandse broedpopulatie roodmussen bestaat uit hooguit enkele tientallen paartjes.

Waar de naam roodmus vandaan komt is niet moeilijk te raden. Het mannetje ziet er prachtig uit met zijn mooie karmijnrode kop, rode stuit en rode borst die geleidelijk overgaat in zijn lichtgrijze buik. Zijn bovendelen, vleugels en gevorkte staart zijn bruin, vaak met twee lichte vleugelstrepen.

Foto rechts: Kartel Buitenkamp

Hoewel hij roodmus heet, is het een vinkachtige. Hij heeft het postuur van een goudvink en een korte, dikke grijze snavel. De vrouwtjes hebben olijfkleurige gestreepte bovendelen, kop en borst maar zijn verder onopvallende, bruingrijze vogeltjes.
Helaas is er nog meer rood aan dit vogeltje want hij staat op de rode lijst als gevoelig.
De roodmus is te vinden in duinen, maar af en toe ook in een moerasgebied met veel wilgen. Dit zangvogeltje, die je met zijn luide, heldere zang 'wie tjoe witjoe’ (klinkt als ‘pleased to meet you’) altijd vrolijk lijkt te begroeten, zorgt ervoor dat je sneller kans maakt hem te zien.
Roodmussen overwinteren bijna allemaal in Zuidoost-Azië en India. Vanaf half mei is er een kleine kans ze in Nederland te zien. Later dan juni wordt het lastiger om ze te vinden omdat het mannetje stopt met zingen zodra er wordt gebroed. Dit doen ze voornamelijk op de Waddeneilanden en aan de Nederlandse kust waar ze laag in het struikgewas een nestje bouwen. Na ongeveer twee weken verlaten de jongen, al voordat ze kunnen vliegen, het nest. Ze worden dan nog twee weken door de ouders gevoerd. Het voedsel van de roodmus bestaat voornamelijk uit zaden. In de zomer eten ze ook insecten.

Filmpje: een minuutje roodmus: klik hier  

terug naar boven >>

    
 
   
   


Broedseizoen 2026

Tussen maart en juli worden in de natuur overal jonge dieren geboren. Dit is een kwetsbare periode: jongen zijn afhankelijk van rust, schuilplaatsen en de zorg van hun ouders. Wanneer deze rust verstoord wordt, kunnen ouderdieren schrikken of hun nest verlaten. Met kleine, bewuste keuzes kun je als bezoeker al een groot verschil maken.

Fuut met jongen en kievitseieren

Blijf op de paden
Veel nesten liggen goed verscholen in het gras of op de grond. Als je van het pad afwijkt, kun je ongemerkt op een nest stappen of een ouderdier verjagen. Dat kan jonge dieren direct in gevaar brengen. Blijf daarom op de paden en bekijk de natuur van een veilige afstand. Zo krijgen dieren de rust en ruimte die ze nodig hebben om hun jongen groot te brengen.

Houd je hond aan de lijn
Zelfs een rustige hond kan voor onrust zorgen. Wilde dieren schrikken, durven niet terug naar hun nest of verlaten het tijdelijk. Dat brengt de jongen in gevaar. Help ze door je hond aangelijnd te houden. Kies voor een speciaal losloopgebied als je wilt dat je hond vrij kan rennen.


Houd afstand langs oevers en water
Langs rietoevers en waterkanten zitten veel jonge dieren en nesten verscholen. Te snel en te dicht langs de oever varen of aanmeren op plekken waar dat niet mag, kan ouderdieren opjagen en jongen verstoren. Houd dus je met kano, supboard of boot voldoende afstand van de oever, vaar rustig en meer alleen aan op aangewezen plekken.

Bron: Zuid-Hollands Landschap

Paddenstoel van het jaar 2026

De Rupsendoder (Cordyceps militaris)

Rupsendoder - foto: Henk Huijser

De rupsendoder is gekozen als paddenstoel van het jaar 2026. Het is een minuscuul helder oranje gekleurde knotsvormige zakjeszwam (ascomyceet) die er een heel bijzondere levenswijze op na houdt. Hij leeft als parasiet op de poppen van nachtvlinders, kevers en langpootmuggen.

De feloranje kleur en het knotsvormig vruchtlichaam vallen op in de vegetatie. Het oranjekleurige knotsje is bedekt met een weefsellaag (het stroma) waarin talloze kleine ‘paddenstoeltjes’ (peritheciën) verzonken zijn. De vruchtlichamen hebben een levensduur van enkele weken.
Waarschijnlijk wordt een rups geïnfecteerd met sporen van de rupsendoder door het eten van besmette schimmeldraden. Als de rups volgevreten is ontpopt hij in de grond, waarna de schimmeldraden door de pop heen groeien. Hij gebruikt de pop van grote nachtvlinders als voedselbron. In de duinen zijn het vaak de poppen van het Bont grasuiltje.

De rupsendoder wordt het vaakst waargenomen in matig bemeste graslanden, schrale gazons, kortgrazige, mosrijke weilanden, bermen van lanen en in parken en tuinen. De beste tijd om naar de rupsendoder op zoek te gaan is aan het einde van de zomer en begin van de herfst. Meestal wordt er een paddenstoel van het jaar gekozen die redelijk algemeen is en waarbij een mooi verhaal past. Dat is in het geval van de rupsendoder zeker het geval.

Bron: Nederlandse Mycologische Vereniging

Bodemsanering Brabantse Wal

De sanering van Europa’s grootste drugsproductieafvalput in natuurgebied de Brabantse Wal in Halsteren is afgerond. Dit betekent niet dat de bodem schoon is. Het laatste stuk van deze enorme schoonmaakactie ligt bij de micro-organismen in de natuur zelf. Zij zorgen er uiteindelijk voor dat de bodem weer helemaal schoon wordt. Het zal nog tientallen jaren duren voordat hier weer het bos vol leven staat zoals het was voor de lozingen.

In 2023 werden al 400 bomen gekapt in het beschermde Natura-2000 gebied de Brabantse Wal in Halsteren om 4.250 m³ door drugsproductieafval sterk vervuilde grond te kunnen afgraven. Met een gat van zo’n 2000 m² en 8 meter diep als gevolg. Een krater in het bos of er een wolkenkrabber gebouwd zou gaan worden. Daarna volgde de grote schoonmaak van het onderliggende ruim 6.000 m³ sterk met chemische stoffen verontreinigd grondwater. Schoon grondwater is niet alleen van groot belang voor de natuur, maar ook voor de drinkwaterwinning.

Boswachter van Brabants Landschap Erik de Jonge: “Nu de sanering achter de rug is en het gat gedicht, kan de natuur het weer van ons gaan overnemen. We hebben afgelopen najaar rogge gezaaid om het bodemleven te stimuleren en planten dit voorjaar een eerste boom. Zodra de bodem het weer aan kan, willen we mooi gemengd bos gaan planten. Er komt een moment dat er weer vogels in de boomtoppen broeden en reeën liggen te rusten in de dekking. De natuur is veerkrachtig genoeg om zelfs op deze plek weer te herstellen. Komende jaren zullen we monitoren hoe het herstel op de voormalige drugsput verloopt”.
Met DNA-technieken laat de provincie aantonen welke bacteriën aanwezig zijn en of deze organismen hun werk doen.

Bron: Brabant.nl

terug naar boven >>

    
   
   
   


Elke maand schrijf ik een stukje over iets wat ik heb gezien tijdens een van mijn wandelingen.
UIT: ergens in het land. THUIS: Maasland (ZH) en omstreken.

Tiny van der Meer

NATUUR UIT: duivenvoorde en de horsten

Indrukwekkend! Op de grote beuk die ik tijdens mijn wandeling op landgoed Duivenvoorde zie, groeien dakpansgewijs enorme zadelzwammen. Aan de onderkant hangen glinsterende guttatiedruppels die ontstaan als de paddenstoel in de groei grote hoeveelheden vocht opzuigt en het overschot aan water kwijt moet.



Ik bewonder zowel de voor- als de achterzijde van kasteel Duivenvoorde en hoor het fijne melodietje van de zwartkop dat begint met een zacht geprevel, gevolgd door steeds snellere, heldere fluittonen.

De gevlekte aronskelk staat in bloei net als de prachtige blauwe bloemjes van ossetong. Aan een eveneens bloeiende eik hangen mooie geelgroene, sliertjes, de mannelijke katjes. De bloeiende appelboom doet er niet voor onder! Vooral door de afwisseling van bloesem en nog rode knoppen is het een plaatje!


Maar ook vallen mij bomen op met vreemde vormen zoals een Siamese tweeling, een boom met een dierenkop en een met borsten.

Via een wilgenlaantje bereik ik het landgoed De Horsten. In de verte zie ik de bloeiende seringenberg met bovenop de koepel.
Even klimmen... maar dan is het genieten van de bloeiende paardenkastanje en het prachtige uitzicht over het landschap met de heerlijke afwisseling van lentekleuren. Na veel indrukwekkende beuken met blootliggende boomwortels en een rode beuk met een enorme tonderzwam ben ik weer waar ik begon.

Ook natuurgids Ria Hoogstraat loopt haar voorjaarswandeling deze maand op Duivenvoorde. Een aanrader!

NATUUR thuis: lenteknuffels en - kriebels

Begin april. Als ik de dijk van de smalle Trekkade langs de vliet via de 13 traptreden afdaal, zie ik ver weg over het fietspad iets oversteken van de een naar de andere sloot. Moeder wilde eend met een hele sliert pulletjes. Zoooo klein nog! Ik vermoed dat ze net uit het ei zijn gekropen. Als ik dichterbij kom tel ik: ook dat zijn er 13. Ik loop een klein stukje met ze mee, neem een paar foto’s en laat ze dan met rust. Je zult opeens maar 13 kindertjes hebben om in de gaten te houden.


Gelukkig wijken ze niet van haar zijde. Het blijft warm, zonnig en bijna windstil weer. Ik fiets door de oude Zuidbuurt naar de Heemtuin, een prachtig stukje natuur in Vlaardingen, met veel wilde inheemse planten en bloemen. De koningsvaren ontrolt langzaam zijn blad. In tegenstelling tot andere varens is de koningsvaren niet wintergroen. In de herfst en winter sterven de bladeren af en trekt de plant zich terug in de wortelstok om te overwinteren. En als je dan eindelijk als varen weer boven de grond komt ontstaat er soms spontaan een zachte knuffel.



Ook onderweg is er genoeg te beleven. Er vliegt een ooievaar boven m’n hoofd. Even later hoor ik geklepper. Een ooievaar kan geen stemgeluid maken, niet roepen of zingen dus gebruiken ze het klepperen met hun snavels om partners te begroeten, hun territorium te verdedigen tegen indringers en als alarm. Twee nesten zie ik. Het eerste stel zit op een schoorsteen van een boerderij, het tweede op een van de palen van een grote hooiberg op een indrukwekkend nest dat elk jaar hoger wordt. Dat ik onderweg niet de enige ben die geniet van de zon zie ik aan een blauwe reiger met gespreide vleugels.
Niet alleen lekker warm natuurlijk, maar door de hoge temperatuur komt hij ook van de luizen en mijten in zijn vacht af die de benen nemen omdat het ze te heet onder de voeten wordt. Ook hete voeten voor een groep hazen! Ze rennen met een enorme snelheid kriskras over een plasdrasgebiedje in de polder. Springen over de sloot het weiland in en weer terug, duiken achter
pytrus en nemen voor heel even pauze voor de liefde. Het is lente!

terug naar boven >>

    
 
 
   
   


Uitslag Europese boom van het jaar 2026

De Litouwse eik van Laukiai in het dorp Rukai heeft de 15e editie van de Europese Boom van het Jaar-verkiezing gewonnen.

De 400 jaar oude eik was ooit bijna vergeten en alleen bekend bij de inwoners van het kleine dorpje Rukai. Een jaar geleden heeft de lokale gemeenschap de omgeving rond de boom hersteld en een feest georganiseerd.


De bekendmaking was op 24 maart in het Europees Parlement in Brussel. Het nieuwe puntensysteem voor de twaalf genomineerde bomen leverde in totaal 32.902 punten op,
uitgebracht door meer dan 200.000 unieke stemmers.
De oude wilde appelboom uit Slowakije behaalde de tweede plaats, terwijl de kromme boom uit Polen op de derde plaats belandde. De Nederlandse inzending, de 160 jaar oude Sequoia in het Ledeboerpark in Enschede behaalde de tiende plek.

1e plaats: Oak of Laukiai from Lithuania, 6.153 punten
2e plaats: The Old Wild Apple Tree from Slovakia, 4.766 punten
3e plaats: Crooked Tree from Poland, 4.720 punten

Bron: platform groen

  

Uitslag insect van het jaar 2026

De grote rietsigaargalvlieg

Vol overtuiging heeft de grote rietsigaargalvlieg (Lipara lucens) de verkiezing gewonnen en is verkozen tot Insect van het Jaar 2026. Het zespotige dier, dat werd vertegenwoordigd door podcastmaker en presentator Chris Bergström, kreeg maar liefst 38% procent van de stemmen.
"De grote rietsigaargalvlieg is eigenlijk de oplosser van de woningnood in de insectenwereld: in het riet veroorzaakt hij zijn karakteristieke ‘sigaar’, een nestje dat niet alleen de eigen larve een thuis biedt, maar ook andere insecten een veilige schuilplek geeft."

Wanneer de volwassen vlieg de sigaargal heeft verlaten, is het lege huis dat hij achterlaat, een gewilde ruimte voor allerlei andere beestjes: sprinkhanen leggen er hun eieren, kevers en spinnen vinden er een schuilplaatsen bijen en graafwespen gebruiken het als nestgelegenheid. De zeldzame rietmaskerbij (Hyleus pectoralis), maakt haar nestjes uitsluitend in oude verlaten sigaargallen, dus zonder deze vlieg vloog die bij niet rond. De groterietsigaargalvlieg maakt kortom het leven van een heleboel andere dieren mogelijk, of op zijn minst gemakkelijker.



Foto: Stijn Schreven
Bron: insect van het jaar.com


Aanmelding open Boom van het Jaar verkiezing

Wist je dat 196 van de 875 macronachtvlinders specifiek van bomen leven? Bomen hebben een belangrijke functie: voor klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit.



Dat verdient wel een beetje extra aandacht. En dat is precies waar de Boom van het Jaar 2026 verkiezing om draait.
Tot en met 1 juni kan iedereen zijn favoriete boom met verhaal aanmelden.

https://www.deboomvanhetjaar.nl/

terug naar boven >>

   
   
   
   



Onder dit hoofdstukje treft u in elke uitgave van onze maandelijkse natuurnieuwsbrief een 'ELFje' aan.

Een 'ELFje' is een eenvoudige, compacte dichtvorm van vijf regels waar je een bepaalde sfeer mee op kan roepen.
De regels bestaan uit: één woord, twee woorden, drie woorden, vier woorden en dan weer één woord. Samen zijn dat de elf woorden van de ELF.

ELFje en foto: Jannie Harmsen

terug naar boven >>

    
   
   
   


Woensdag 20 mei 2026 - Voorjaarswandeling op landgoed Duivenvoorde

Op 20 mei gaat IVN Natuurgids Ria Hoogstraat op stap in de natuur. Het is voorjaar op het jarige landgoed, dat dit jaar 800 jaar bestaat. We gaan kijken naar alles wat er groeit en bloeit, vliegt, springt en zingt.

Kinderen zijn van harte welkom, ze krijgen extra aandacht van de gids.
We verzamelen om 14.00 uur op de parkeerplaats, tegenover de beheerderswoning Laan van Duivenvoorde 1, Voorschoten. Toegang € 1.50, parkeren €2.50, te betalen met QR-code.
De wandeling duurt ongeveer anderhalf uur. Het park is verboden voor honden.
Te bereiken met bus 45 of 46 halte Kniplaan, 10 min. lopen.

  Info tel: 06 1822 5941 of www.ivndenhaag.nl  

terug naar boven >>

    
   
 
 
 
   

terug naar boven >>

    
       
   
   


Veldgids Wilde bomen en struiken

Nederland en Vlaanderen - ca. 100 wilde soorten
Herkenning autochtone herkomst planten

Deze veldgids met duidelijke foto’s en heldere teksten brengt ruim 100 soorten wilde bomen en struiken van Nederland en Vlaanderen in beeld. Het gaat om de herkenning van hun autochtone herkomst. Ook uitheemse soorten, waarmee verwarring kan optreden, komen aan bod. Van het totale areaal bomen en struiken in de Lage Landen bestaat naar schatting minder dan 3% uit oude groeiplaatsen van wilde bomen en struiken. Van de circa honderd inheemse soorten met wilde populaties is bijna de helft zeldzaam en kwetsbaar geworden.

'Veldgids Wilde bomen en struiken' helpt je bij de determinatie van voor Nederland en Vlaanderen inheemse bomen en struiken. De veldgids beschrijft de taxonomische kenmerken en bevat veel verduidelijkende foto’s, ook van uitheemse soorten waarmee verwarring kan optreden. De gids is geschikt voor groenprofessionals, amateurfloristen, studenten groen hoger onderwijs en vrijwilligers. De auteurs zijn beiden specialist wilde bomen.

Auteurs:
Uitvoering :
Druk:
ISBN:		 Lodewijk van Kemenade en Bert Maes
Hardcover, full color, 316 pagina's
eind maart 2026, druk 2
9789050119603
 Juiste index: klik hier
Afmeting: 14,5 x 21,5 cm
Prijs: € 39,95

terug naar boven >>

    
   
   
   


Lentepaddenstoelen

Ook in de lente kun je paddenstoelen zien, zoals morieljes, kluifzwammen, bekerzwammen en plaatjeszwammen, waaronder de voorjaarspronkridders en  voorjaarssatijnzwammen. Als het maar nat genoeg is... Onderstaand een kleine selectie:

Morieljes (Morchella) verschijnen meestal eind maart. De beste omstandigheden zijn een paar natte dagen gevolgd door warm, zonnig weer. Het zijn opruimers en daarom vooral te vinden op houtsnippers en op humus. Morieljes groeien snel, maar zijn ook zo weer verdwenen. Er komen verschillende soorten morieljes voor in Nederland. Ze behoren tot de zakjeszwammen (Ascomyceten) en worden vooral gevonden op humeuze zand- of kleigrond rond loofbomen. De afgelopen tientallen jaren zijn ze sterk in aantal achteruitgegaan. Deze sponsachtige zwammen hebben een onregelmatig ei- of peervormig tot bolronde hoed, met ribben en diepe onregelmatige holtes(alveolen) die wel iets weghebben van hersenen. Vooral in de duinen, waar kalkrijke zandgrond voorkomt, maar ook in kustparken en op landgoederen waar kalk is gebruikt of natuurlijke verrijking (oude schelpenpaden) van de bodem voorkomt, voelen morieljes zich thuis.

Gewone morielje

Kapjesmorielje

Kegelmorielje

Voorjaarskluifzwam

Gewone morielje (Morchella esculenta)
De prachtige hoed is bolrond tot vrij spits en bedekt met sponsachtige, raatvormige onregelmatige lijsten. De holten zijn okergeel tot okerbruin. De hoedrand is vergroeid met de steel die bedekt is met heel kleine, wittige tot gelige korreltjes. Deze morielje groeit van april tot in mei langs grazige bosranden, tussen kreupelhout, langs beekjes, onder dun struikgewas, in tuinen en parken onder es, iep en beuk.

Kapjesmorielje (Mitrophora semilibera)
In Nederland staat de kapjesmorielje op de Rode lijst als kwetsbaar. Het is de enige morielje waarvan de hoedrand niet vast zit aan de steel. Hij is door deze eigenschap makkelijk te herkennen. De sporen worden hier niet op plaatjes onder de hoed gevormd, maar op de geribde buitenkant. De meeste ribben lopen vertikaal met hier een daar een dwarse er tussen. De richels en holten dienen voor de vergroting van het oppervlakte.De Kapjesmorielje is tussen de 10 en 20 cm hoog en groeit in hetzelfde milieu als de gewone morielje: in parken en plantsoenen en in lichte bossen, vaak op bodems die iets verstoord zijn.

De kegelmorielje (Morchella elata)
De kegelmorielje is een vrij zeldzame paddenstoel die 15 cm (een enkele keer zelfs 30 cm) hoog kan worden. Het oppervlak van de hoed is -net als bij de andere morieljes- door ribben in min of meer rechthoekige blaasvormige holtes verdeeld maar van andere morieljes te onderscheiden doordat zijn ribben in de lengte van onder naar boven min of meer doorlopen. De laatste jaren is er een gestage toename van de kegelmorielje in ons land omdat de soort vaak al in het vroege voorjaar tussen door de voorjaarszon opgewarmde stoeptegels en in de voegen van sierbestrating verschijnt. In de natuur op humeuze, omgewoelde terreinen en soms zelfs op brandplekken. Foto: Ronald Beukers

Voorjaarskluifzwam (Gyromitra esculenta)
Deze zakjeszwam vind je in de lente vaak onder naaldbomen of op zandgrond. De grillig gevormde paddenstoelkan aangezien worden voor de eetbare morielje maar is erg giftig! De paddenstoel bevat het gif gyromitrine dat de lever en de nieren aantast, wat uiteindelijk de dood tot gevolg kan hebben. De hoed is gedraaid en kronkelig als hersenen en heeft een onregelmatige afgeplatte vorm. De kleur is kastanjebruin tot bijna zwart. De geur is onopvallend.

  Voorjaarspronkridder Rode kelkzwam Grote aderbekerzwam Tijgertaaiplaat

Voorjaarspronkridder (Calocybe gambosa)
De brede hoed van deze forse paddenstoel kan wit tot roomgeel en zelfs vleeskleurig bruin zijn. De randen zijn vaak onregelmatig gegolfd en aan de uiteinden iets naar binnengerold. Hij groeit meestal in de nabijheid van bomen zoals de meidoorn en is te herkennen aan de sterke komkommerachtige, melige geur. Vaak vormt hij grote heksenkringen.

Rode kelkzwam (sarcoscypha coccinea)
De rode kelkzwam is een opvallende verschijning met zijn felrode, kelkvormige vruchtlichaam. De felle rode kleur komt van carotenoïden – dezelfde familie pigmenten die ook wortels oranje maken. Deze soort groeit vaak op dode takken in vochtige bossen, vaak al in de winter en in het vroege voorjaar. Het is een typische opruimer op takken en twijgjes van loofbomen. Door zijn kleur en vorm is hij een van de meest vrolijke paddenstoelen om in het voorjaar tegen te komen.

Grote aderbekerzwam (disciotis venosa)
Deze bekervormige paddenstoel valt op door zijn formaat: hij ligt plat op de grond en kan zo groot worden als een ontbijtbordje. De hoed heeft een opvallende beadering en ruikt sterk naar chloor. Je vindt de zwam tussen maart en juni op een kale of met mos bedekte bodem in loofbossen.

Tijgertaaiplaat (Lentinus tigrinus)
De tijgertaaiplaat kan al vanaf begin mei verschijnen op stammen, takken en stronken van loofbomen zoals de wilg, de populier en de es die half in het water, bagger of op de vochtige grond liggen, vooral in wilgenbossen en grienden langs grote rivieren, maar ze komen ook voor op droge voedselarme zand en leembodems. Foto: Saxifraga - Lucien Rommelaars

terug naar boven >>

    
 
   
 

Gedenkbos Neede

Dit jaar bestaat Gedenkbos Neede (Gld) 20 jaar. De Stichting Bomen Over Leven (SBOL*) besloot in 2006 dit bijzondere project te steunen en schonk het gedenkbos drie eiken: de zomereik (Quercus robur), de wintereik (Quercus petraea) en de Hongaarse eik (Quercus frainetto). Regina Jansen (r) en Adrie Beyen, destijds ambassadeurs van SBOL), plantten de drie eiken op 4 november 2006).

Vele bomen in allerlei soorten en maten zijn de afgelopen jaren geplant in het gedenkbos ter gelegenheid van een bijzondere gebeurtenis. Samen vormen ze een bos vol verhalen. Het hele jaar door is het gedenkbos geopend om er te wandelen en er is een speelplek voor kinderen.

Maar hoe gaat het nu met de drie eiken?

Regina stuurde ons een verslag over haar bezoek aan het gedenkbos op 6 april.

Heel vroeg arriveer ik als eerste bezoekster bij de ingang van het gedenkbos. Door de jaren heen is er veel veranderd in het bos. Droogte en extreme nattigheid hebben veel geëist van de bomen en helaas hoor ik van een echtpaar dat hun boom bezoekt, dat ook het gedenkbos soms niet ontkomt aan vandalisme.

De eerste eik kan ik niet vinden. Het gedenkplaatje is weg. Toch ben ik vrijwel zeker dat de boom waar ik nu voor sta, een van de drie eiken moet zijn. De vroege voorjaarsbomen lopen al uit of laten hun prachtige bloesems zien. De eiken houden hun knoppen nog lekker dicht, wachtend op meer zonneschijn. Zo af en toe kom ik hier. Het is een heerlijk plekje, rustig en natuurminded. En steeds is het bos anders. Overal staan bomen met hun verhalen van verdriet, liefde en herinneringen. Maar soms is het er heel warm en erg droog, dan weer nat en koud. Sommige bomen redden het dan niet of hebben er grote moeite mee. En de bordjes veranderen ook. Soms mis ik er een paar. Mensen veranderen, bomen ook en het leven ook. Je ontdekt nieuwe dingen en mist soms oude verhalen.



De bomen staan overal, er zijn geen paden naar toe, dus ik loop over gras van links naar rechts, naar de rand en naar het midden. Soms worden de paden weer gemaaid door Praktijkschool MaxX, die ook het algemene onderhoud verzorgt. Ik hoor de merel, de specht, de zwartkop en de tjiftjaf, de koolmees en de pimpelmees, twee ganzen vliegen later laag over.

Bij de tweede eik staat gelukkig een bordje. De eik staat wat schuin maar redt zich wel. Ik weet nog dat ik de boom plantte en hem eerst te diep in de aarde zette. Gelukkig waren daar vakmensen die dit corrigeerden. Dus plant een boom niet te diep. De wortels graven zichzelf wel in moeder aarde.

De derde eik kan ik niet vinden. Die zou ergens achterin het bos moeten staan. Best afgeleid door andere bordjes vol verhalen dwaal ik rond. Ik zie een afgeknapte boom met nieuwe scheuten uit de stam en een kortgeleden geplant boompje. In sommige bomen hangen nepbloemen of andere versiersels. Zo langzamerhand wordt het drukker. Er loopt een vrouw met een hond, een stel wielrenners fietst in hoog tempo langs.

Het water, waar in de zomer vaak libellen over vliegen, is rustig. Fietsers pauzeren er graag. Kinderen kunnen zich vermaken in een ontdekkingstunnel. Het bos gaat met alle seizoenen mee. In de zomer bloeit er van alles waar de bij en de hommel hun voordeel mee doen, maar ook de eikenprocessierups kan er opduiken. Aan de overkant ligt nog een restant van het openluchtzwembad. Ook daar is het bijzonder met kikkers en watervogels. De opbrengst van de jammarkt in Neede die elk jaar een goed doel of activiteit sponsort kwam in 2025 ten goede van het Gedenkbos in Neede. (Dit jaar is de jammarkt in Neede op woensdag 26 augustus 2026).

Een unieke plek. Bomen voor de eeuwigheid dus, als eerbetoon aan de natuur en blijk van onze levenskracht.

Regina Jansen

Dit is een filmpje van een rondje Gedenkbos Neede (aug 2025)

Het motto van het bos stamt uit de 2e helft van de 18e eeuw van de Frans filosoof Louis Mercier en staat dan ook niet toevallig op het certificaat vermeld:

"Een boom planten is
een blijk van vertrouwen in de aarde
een daad vol hoop op de toekomst
jegens de toekomstige geslachten
die van zijn vruchten zullen genieten
wanneer wij er niet meer zijn”

*)  De Stichting Bomen Over Leven (opgericht in 1993) besloot eind 2015 te stoppen o.a. vanwege het ontbreken aan menskracht, voldoende donateurs en (daardoor) minder financiën. Er volgde een bescheiden digitale doorstart: GROEN! natuurlijk, platform voor natuurliefhebbers.

terug naar boven >>

    
   
   
 

 

 


BIRDS – door Het puttertje & Simon Schama - t/m 7 juni 2026

We kunnen ons geen leven zonder vogels voorstellen. Ze zijn een symbool van vrijheid, schoonheid en liefde.
Maar vogels zijn ook huisdieren, voedsel of jachttrofee. In de tentoonstelling vragen we ons af hoe het kan dat we vogels zowel bewonderen als opsluiten. En wat zegt onze band met vogels over hoe we met de natuur omgaan? 

Het puttertje van Carel Fabritius uit 1654 en de Britse (kunst)historicus Simon Schama brengen vogels vanuit de hele wereld naar het Mauritshuis.

Met kunst van Leonardo Da Vinci, Rembrandt, Pablo Picasso, Henri Matisse, Tracey Emin en Iris van Herpen tonen we de kijk van de mens op vogels.

Mauritshuis
 Adres: Plein 29, 2511 CS Den Haag Meer info: klik hier

Uitkijktorens

De lente is weer begonnen! Heerlijk weer die frisgroene kleuren in de natuur, lammetjes die in de wei dartelen en de eerste warme zonnestralen op je huid. Hét seizoen voor de leukste uitjes in de ontluikende natuur.

uitkijktoren De Needse berg - foto Myrthe Peters

Momenteel staan er 130 wandel- en fietsroutes kriskras door Nederland op de website.
Uiteraard kun je bij elke route een uitkijktoren beklimmen.

Sinds kort kun je in één oogopslag alle routes bekijken op: https://uitkijktorens.nl/route/


Stippen, Strepen & Spiralen - t/m 14 juni 2026
Vormen en patronen in de natuur

Overal om ons heen zijn ze te vinden: stippen, strepen, spiralen, golven en andere bijzondere vormen en structuren. Voor planten en dieren zijn deze patronen van levensbelang. Ze helpen bij overleven, het aantrekken van een partner of het misleiden van vijanden. Elke vorm heeft een functie en sluit perfect aan bij de omgeving waarin het dier of de plant leeft. De natuur bepaalt wat werkt en eigenschappen die goed werken, worden doorgegeven aan de volgende generatie.

En wist je dat mensen zich al eeuwenlang laten inspireren door de natuur? Natuurlijke patronen duiken op in mode, architectuur, technologie en nog veel meer. Verwonder je in deze tentoonstelling over de verbazingwekkende diversiteit aan patronen in de natuur. Leer waarom juist deze vormen en kleuren zo effectief zijn voor verleiding, camouflage, stevigheid, efficiëntie of afschrikking en ontdek hoe mensen deze handige patronen kunnen gebruiken.

Natuurhistorisch Museum Rotterdam Adres: Westzeedijk 345(Museumpark) 3015 AA Rotterdam Meer info: klik hier

Op reis met Charlotte Dematons - t/m 26 juli 2026

Charlotte Dematons selecteerde voor deze expositie de leukste, mooiste en spannendste aquarellen die zij maakte voor haar boeken over Nederland, Frankrijk en Scapino, en voor het tekstloze prentenboek 'De gele ballon'.

In haar werk vallen de nauwkeurige, gedetailleerde tekeningen op waarin kleine, plezierige vondsten en verborgen verhaaltjes zijn verstopt. Als je goed kijkt naar prenten uit 'De gele ballon', ontdek je al snel dat de platen van de stad, de woestijn, het oerwoud en de zee iets met elkaar te maken hebben.
Telkens opnieuw duiken een blauw autootje, een fakir op een vliegend tapijtje, een boef in gevangenistenue en een gele ballon op.

Anton Pieck Museum Adres: Noordwal 31, 8051 ES Hattem Meer info: klik hier

terug naar boven >>


    
   
   
   
   
   


Reageren op NNN

Voor reacties op de inhoud van NatuurNetNieuws, uw waarnemingen, nieuws of vragen over de natuur, mail naar: tiny@groen-natuurlijk.nl
Voor het wijzigen van uw e-mailadres (vermeld ook uw oude e-mailadres!) of afmelden voor de nieuwsbrief mail naar: info@groen-natuurlijk.nl

Samenstelling: Tiny van der Meer. Vormgeving: Hans Steinfort.

Voor het aanmelden als abonnee op NatuurNetNieuws kijk op: https://groen-natuurlijk.nl/natuurnieuwsbrieven/
Het overnemen van informatie is toegestaan, mits u duidelijk vermeldt:
Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN! natuurlijk: www.groen-natuurlijk.nl

Behalve voor u is er ook een natuurnieuwsbrief (NatuurNetNieuwsJunior) voor uw (klein)kinderen in de basisschoolleeftijd met een verhaaltje, veel informatie over dieren en/of planten (handig voor een spreekbeurt) en uittips voor kinderen. Net zoals u gratis abonnee bent van NatuurNetNieuws, kunt u of kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws Junior (komt zes keer per jaar uit!). U hoeft alleen maar een mailtje te sturen naar:
info@groen-natuurlijk.nl
   
   


Volg ons ook op Facebook

Onze Natuurnieuwsbrief verwijst soms naar websites van derden. We hebben geen controle over de aard, de volledigheid noch de juistheid van de informatie op deze websites en zijn daarom niet aansprakelijk voor de inhoud daarvan.

terug naar boven >>