Flora en fauna
- Watermunt
- Kleine watersalamander

Natuurnieuws
- Marickenland
- Krimp van het groene landschap

Natuur Uit en Thuis
- UIT:
heide en herfst
- THUIS: vlinders en vlaggen


Natuur kort
- Bestuiven van planten

- Rogge- en boekweitakkers
- Keverbank

Natuurexcursie
- Herfstwandeling in Park Schakenbosch

Website van de maand
- http://caringfarmers.nl

Bijzondere dagen in oktober


Natuur Plus
- Ekster

Bomenweetjes
-
‘MEERBOMENNU’
- Bomen planten
- Boom van het jaar

Uit-tips
- Diepgeworteld
- Van heide en verre
- Kunst in dok Zuid

 
NB. De links in onderstaande tekst zijn vet gedrukt en hebben een groene kleur.
 

 
       
   
   


Watermunt (Mentha aquatica)
Van juli tot in de late herfst is dit prachtige inheemse vaste plantje bloeiend te zien.

De bolvormige bloemen zijn eigenlijk kransen van 4 tot 6 mm met heel veel piepkleine bloemetjes bij elkaar. Elk lila-roze bloemetje heeft een eigen kelkje. De meeldraden van volgroeide bloemen steken buiten de bloem. De ovaalronde, fijn gezaagde tot gekartelde bladeren staan kruisgewijs aan de 30-90 cm hoge rechtopstaande, kantige, groene tot roodachtige stengels. Als je een paar blaadjes plukt en tussen je vingers wrijft ontstaat de bekende pepermuntgeur.

De Nederlandse naam munt is afgeleid van de Latijnse namen Menta of Mentha.
(Volks)namen voor watermunt zijn: Aalkruid (werd op de Noord-Veluwe gebruikt bij het stoven van aal) en Vlooienkruid. De volksnamen Paddebalsem, Kikkerbalsem en Boerenbalsem komen voor in Friesland.

De geslachtsnaam Mentha zou uit een Griekse sage stammen. Hades, de god van de onderwereld was verliefd op de nymf Minthe, dochter van riviergod Kokythos. Hierdoor ontstak zijn vrouw, de godin Persephone, in woede en wilde de nymf doden. Hades verhinderde dit door Minthe in een heerlijk geurend kruid te veranderen.
Volgens anderen zou de naam afkomstig zijn van minthos (sterk ruikend).

Munt werd bij de oude Egyptenaren en Grieken als een heilig kruid beschouwd. Ze gaven hun doden soms een bosje watermunt mee in het graf. In oud-Egyptische graven uit 1200-600 voor onze jaartelling treft men reeds bundeltjes munt aan. Aquatica betekent waterbewonend.

Watermunt behoort tot de lipbloemenfamilie. De plant groeit vooral langs en in het water, in natte weilanden en moerassen. Zowel boven als ondergronds vormen de wortels van watermunt lange uitlopers. De plant verspreidt zich zo makkelijk langs de oever of door de moerasbodem.

De bloemen zijn populair bij bijen, hommels en vlinders. Een heel speciale is wel het muntvlindertje, een kleine nachtvlinder die overdag actief is en vooral op munt te vinden is.
Watermunt is een oud genees- en keukenkruid. Het bevordert de spijsvertering, heeft een krampstillende werking, werkt verlichtend bij zwangerschapsmisselijkheid en verkoudheid en geeft een frisse adem. Takje in de theepot, kokend water er op gieten, tien minuten laten trekken en je hebt een heerlijke frisse muntthee.


* Munt staat ook bekend om zijn bloeddrukverlagende werking, maar gebruik je bloeddrukverlagers, dan mag je geen munt gebruiken, omdat dit juist de medicatie enorm versterkt.


Kleine watersalamander

De kleine watersalamander is na de bruine kikker en de gewone pad de meest algemene amfibie in Nederland.
(rechts: mannetje, vrouwtje en jong (juveniel)

Volwassen dieren worden van maart t/m juni waargenomen met een piek in april en de eerste helft van mei. Daarna neemt het aantal dieren in het water snel af. De kleine watersalamander legt 100-400 eieren. Per dag worden 7-12 eieren afgezet, die één voor één tussen het blad van een waterplant worden gevouwen. Net uitgekomen larven zijn 6-8 mm lang en worden tot ca. 40 mm lang. Ze groeien in 6-10 weken uit tot juvenielen.   

Links: Juveniele watersalamanders naast naaktslak

Tussen half juni en eind oktober tref ik ze soms aan op het land, meestal dicht in de buurt van hun geboortewater, waar zij verblijven om zich daar verder te ontwikkelen. Voor zover bekend verplaatsen kleine watersalamanders zich maximaal slechts enkele honderden meters per jaar. Juvenielen hebben een verhoudingsgewijs korte en stompe kop en grote ogen. Beide geslachten lijken uiterlijk nog op kleine vrouwtjes.

Na twee jaar zijn ze volwassen en bereiken dan een lichaamslengte tot ongeveer tien centimeter inclusief staart. Kleine watersalamanders in de landfase zijn vrijwel alleen tijdens regenachtige nachten buiten hun schuilplaats actief. Door de waterafstotende huid blijven juvenielen in de landfase een tijdje drijven.

Watersalamanders eten vrijwel alles wat doorgeslikt kan worden. Volwassen kleine watersalamanders eten het meest tijdens de waterfase in juni en juli. Watervlooien vormen de hoofdmoot van het voedsel in het water.
Op het land worden vooral kleine insecten, slakken en kleine regenwormen gegeten.
Vijanden van volwassen exemplaren zijn andere amfibiën, rovende vogels, zoogdieren, zoetwatervissen (snoek) en reptielen. In het wild wordt de kleine watersalamander meestal niet ouder dan een jaar of 7.



terug naar boven >>

   
       
   
   


Marickenland

Het nieuwe natuurgebied Marickenland (U) wordt een heerlijke leefomgeving voor de grote karekiet, de woelmuis, orchideeën en zelfs de otter. Dit unieke gebied in het zuidoosten van de polder Groot-Mijdrecht gaat bestaan uit rietland, moeras, vochtig hooiland en kruiden- en bloemrijk grasland.

Marickenland is een schakel in het Natuurnetwerk Nederland en belangrijk voor planten en dieren die graag in natte natuur leven. Onder andere weide- en moerasvogels die het liefst in plasdras- en moerasnatuur eten en nestelen. Maar ook insecten als libellen en dagvlinders en planten waarvan de orchidee rietorchis en echte koekoeksbloem wel bijzonder zijn.



Toekomstbeeld Marickenland

Het gebied biedt zogenaamde stapstenen voor soorten die zich makkelijk kunnen verplaatsen tussen de Vinkeveense plassen en Nieuwkoopse plassen en zal ook ruimte bieden voor zo’n negen hectare waterberging. Voor recreatie in het gebied komen er onder andere wandelpaden, een natuurspeelplaats en vogeluitkijkpunten.
Naar verwachting starten de werkzaamheden voor dit nieuwe natuurgebied in 2021. Als eerste wordt de natuurspeelplaats gerealiseerd.


Meer informatie: Natuurontwikkeling in Marickenland
Bron: Provincie Utrecht

terug naar boven >>

 


Krimp van het groene landschap


Nederlanders maken zich zorgen over de krimp van het groene landschap. Ruim driekwart van de bevolking ziet boeren en tuinders als cruciaal voor het Nederlandse platteland en vindt bescherming van het cultuurlandschap noodzakelijk.

De koe in de wei is een iconisch beeld waar de Nederlander grote waarde aan hecht. Uit een onderzoek in opdracht van LTO Nederland, blijkt dat de Nederlander grote waardering heeft voor het landschap en de rol die boeren en tuinders daarin spelen.
Door industrie, zoals datacentra en logistieke warenhuizen, zonneweides en woningbouw buiten de bebouwde kom veranderen groene gebieden in grijs. De afgelopen 30 jaar is bijna een tiende van het landbouwareaal verdwenen. Een grote meerderheid van de Nederlandse bevolking (77%) vindt boeren en tuinders noodzakelijk voor de vitaliteit en leefbaarheid van het platteland en dat weidegebieden in de Randstad niet voor woningbouw moeten worden bestemd. Dat betekent ook dat mensen zonnepaneelparken het liefst terugzien in of nabij bebouwd gebied en juíst niet op weilanden en akkers.

Het onderzoek richtte zich op de houding van het Nederlandse publiek ten aanzien van de productie en consumptie van voedsel. Daarnaast zijn er verschillende thema’s aangesneden die op dit moment spelen in de Nederlandse land- en tuinbouw, zoals bijvoorbeeld de druk op het platteland. De komende tijd zal LTO hier met enige regelmaat over berichten.

Bron: LTO Nederland

   
       
   
   


Elke maand schrijf ik een stukje over iets wat ik in de afgelopen maand heb gezien tijdens een van mijn wandelingen.
UIT: ergens in het land.
THUIS: Maasland (ZH) en omstreken.

Tiny van der Meer


NATUUR uit: heide en herfst

Vanuit mijn rietgedekte logeerhuis zie ik de IJssel. Ik hoef alleen de dijk over te steken en loop dus regelmatig via een weiland met stokoude knotwilgen, rechtstreeks naar deze prachtige rivier, steeds vergezeld door veel nieuwsgierige schapen die mijn bezoek wel gezellig lijken te vinden.


Een tapuit zit rustig op zijn uitkijkpost en de (oorspronkelijke) zandwinplas vlak naast de rivier is een verzamelplek van wilde eenden, meeuwen, aalscholvers, krakeenden, meerkoeten, nijlganzen, knobbelzwanen en blauwe reigers. Maar ik loop ook routes over de bloeiende heide bij Wezep, door het Zwolse bos en op de uitbundig paars kleurende heuvelachtige Tonnenberg.

Na al dit moois wil ik nóg een keer van de heide genieten voordat hij is uitgebloeid. Ik kies begin september, de rondwandeling ‘Rond de Prehistorie’ door het beekdal van De Oude Leij tussen Riel (NB) en de Belgische grens. De route gaat door prachtige oude landgoederen en over de Regte Heide. Ik loop langs vogelrijke moerassen en door statige oude beukenlanen, over smalle paadjes tussen menshoge varens en over de uitgestrekte heide.

De Regte Heide dankt zijn naam aan het feit dat daar vroeger recht werd gesproken, maar is vooral bekend om zijn prehistorische grafheuvels. In het natuurgebied liggen vier groepen zitstenen met gedichten rond de twaalf maanden van het jaar.

Ik schrijf dit stukje op 22 september, het begin van de herfst, dus heb ik twee herfstgedichten uitgekozen:

september: Pieter Luykx oktober: Kees Hermis


NATUUR thuis: vlinders en vlaggen

Een niet eens zo’n lange wandeling over het fietspad tussen polder en vlietlanden levert onverwacht veel verrassende ontmoetingen op met mens en dier.

Argusvlinders profiteren van de late bloei van kattenstaart, een paapje en een tapuit zitten parmantig op de afrastering langs het weiland en in de verte stapt een purperreiger (!) langs een sloot. Heel dichtbij zie ik nog iets in het water.

Muskusrattenvanger Ted beweegt langzaam door het hoge riet op zoek naar graafsporen van de muskusrat. Bij de uitgang van een nestingang plaatst hij oranje vlaggetjes. Geheugensteuntje voor de latere controle. Er zijn weer veel aanwijzingen dat de muskusrat behoorlijk actief is in dit gebied.   

Ted laat mij vraatsporen en afgeknaagd riet zien. Als hij een verdrinkingsfuik uit het water tilt, zit er geen dode muskusrat in maar wel heel veel springlevende Amerikaanse rode rivierkreeften.

Hij schudt ze uit de fuik. Ze maken dat ze wegkomen! En of dat allemaal nog niet genoeg is, zit er -het is niet te geloven- ook nog een smelleken op een afrasteringspaal. Een mooier slot van m’n wandeling had ik me niet kunnen wensen!

terug naar boven >>

   
     
   
   


Bestuiven van planten

Zeepbellen die stuifmeel naar bloemen brengen kunnen een alternatief vormen voor het bestuiven van planten. Met een afnemende bijenpopulatie is de zoektocht hiernaar steeds harder nodig.

De zeepbellen bieden een verfijndere methode dan vele andere opties. Scheikundige Eijiro Miyako en zijn team mengden stuifmeelkorrels met een zeepoplossing met voedingsstoffen. Het mengsel laadden ze in een bellenblaasmachine.

Met de machine bliezen ze bellen een perenboomgaard in, waarbij ongeveer twee op de tien bellen een bloem raakten. Later berekenden ze hoe succesvol deze methode was door te tellen hoeveel van de bloemen vruchten droegen. Het bestuiven van de bloemen met de zeepbellen was even succesvol als bestuiven met de hand. In beide gevallen droeg 95 procent van de bloemen vruchten.

Bron: New Scientist


 


Rogge- en boekweitakkers

Natuurmonumenten poogt met tijdelijke akkers de heide op de Sallandse Heuvelrug te herstellen en daarmee ook de biodiversiteit te vergroten.

Op een aantal locaties op de Sprengenberg heeft de organisatie boekweit en rogge ingezaaid. De veldjes trekken veel wespen, hommels, zweefvliegen en andere insecten aan.

"Heide bloeit een paar weken per jaar, dat gebeurt van augustus tot in september. Toch hebben insecten in het voorjaar al nectar nodig, dus daarom zijn deze akkers erg belangrijk voor ze", aldus boswachter Jos Schouten van Natuurmonumenten. "Met de akkertjes proberen we de basis van het ecosysteem te herstellen, zodat de hele voedselpiramide ervan kan profiteren."

Bron: RTV Oost



Keverbank


Verschillende boeren in Drenthe zijn op zoek naar mogelijkheden om de verdere achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen. Onder andere de 'keverbank' moet daarbij helpen. Vorig jaar werd de eerste keverbank in Drenthe aangelegd en dat voorbeeld volgen inmiddels meer Drentse boeren op.

Een keverbank is een verhoging in het landschap. Door een bodemmengsel van graspollen en kruiden en de verschillende hoogtes van de bodem, trekt de grond veel kevers en andere insecten aan. De keverbank maakt deel uit van het Engelse Partridge-project. Vogelbescherming Nederland is aanjager van het project in Nederland.

Bron: RTV Drenthe

terug naar boven >>

   
 
   
   
   


Woensdag 21 oktober - Herfstwandeling in Park Schakenbosch

U kunt weer met IVN Natuurgids Ria Hoogstraat op stap in de natuur. We maken een herfstwandeling door het mooie park Schakenbosch in Leidschendam en gaan genieten van de geuren en kleuren. paddenstoelen en vruchten.


U vindt hier bijzondere bomen zoals de moerascypres, vaantjesboom en tulpenboom, maar ook bomen die thuis horen op deze venige grond zoals els, es en wilg.

De wandeling duurt ca anderhalf uur en deelname is gratis.
Kinderen zijn van harte welkom, zij krijgen extra aandacht van de gids. 
We verzamelen om 14.00 uur bij de hoofdingang van GGZ Haagstreek/Rivierduinen aan de Veursestraatweg 185, Leidschendam. 
Auto’s en fietsen kunt u parkeren bij de voormalige kapel.  
Bereikbaar met bus 45 of 46 halte GGZ Haagstreek.

Info tel. 070 - 3279349 of www.ivndenhaag.nl.

In verband met corona hanteert IVN Den Haag eo de regel dat er niet meer dan 5 deelnemers mee mogen met een wandeling. Aanmelden is verplicht. Zo kunnen we de 1,5 m afstand in acht nemen en hoeft de gids niet te schreeuwen om iedereen te bereiken.

terug naar boven >>


   
 
   
   
   


http://caringfarmers.nl

Sil Oostendorp teelt zijn groenten en granen zonder gebruik te maken van bestrijdingsmiddelen.
Zijn bloemrijke graanpercelen zijn een paradijs voor bijen, vlinders, zoogdieren en vogels.

Film van "Heel Drenthe Zoemt" klik hier

Meer info: klik hier of hier

terug naar boven >>

   
       
   
         
   



1 - 30 oktober - IVN Herfstcampagne

Doe mee met de IVN #2uurnatuur Challenge en ontvang in oktober iedere week 2 uitdagende opdrachten voor in de natuur.

Ga naar www.2uurnatuur.nl en meld je aan!

Meer info: klik hier




4 oktober - Dierendag

Dierendag is een dag die wereldwijd op de agenda staat als een moment waarop
extra aandacht wordt besteed aan de dieren.





1 - 7 oktober - Bodemdierendagen

Het thema van deze zesde editie (25 september - 7 oktober) is ‘Klein maar groots!’

Want bodemdieren zijn dan wel klein, ze doen grootse dingen voor de natuur: ze recyclen dode planten en dieren. Tijdens de Bodemdierendagen onderzoeken we met zijn allen hoe het is gesteld met de gezondheid van de Nederlandse bodems in dorpen en steden. Tuintelling is dit jaar partner geworden van dit evenement van het Nederlands Instituut voor Ecologieen het Centrum voor Bodemecologie.



10 oktober
Internationale Dag van de Trekvogel

De Dag van de Trekvogel (World Migratory Bird Day) wordt twee keer per jaar gehouden, (tweede zaterdag in mei en in oktober).

Op deze dagen wordt extra aandacht gevraagd voor trekvogels.


10-25 oktober - Week van Ons Water

Alle voorjaarsactiviteiten van de Week van Ons Water zijn vanwege het coronavirus uitgesteld naar deze najaarseditie.

Tijdens deze editie vindt ook de Wereld Vismigratie Dag plaats.

Meer info: kilk hier


16 oktober - Wereldvoedseldag

Wereldvoedseldag is een internationale bewustwordingsdag die in 1979 in het leven is geroepen door de Verenigde Naties om aandacht te vragen voor voedselzekerheid.

Kijk mee met de World Food Day Show en kom in actie!
Schakel vrijdagmiddag 16 oktober vanaf 16.00u in op deze site.

Meer info: klik hier


24 oktober - Nacht van de Nacht

Tijdens de Nacht van de Nacht van 24 oktober a.s. worden er in het hele land activiteiten georganiseerd. Overal om ons heen brandt licht wanneer het donker is. Al deze bronnen zorgen samen voor ontzettend veel lichtvervuiling. 

Ondanks alle besparingen en moderne technieken baadt de aarde ’s nachts steeds meer in het kunstlicht.

Meer info: klik hier


25 oktober - Wintertijd

De ingang van de wintertijd 2020 is in de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober.

De klok wordt achteruit gezet om 3:00 uur in de nacht (naar 2:00 uur).
Ezelsbruggetje: “Als het weer achteruit gaat, gaat de klok achteruit.”

terug naar boven >>

   
       
   
   

Ekster - Pici pica  -  Familie: Kraaien (Corvidae)

Uiterlijk
Eksters behoren tot de bekendste kraaiachtigen. Ze zijn gemakkelijk te herkennen aan hun typische zwart-witte verenkleed. Kop, nek en borst zijn glanzend zwart met vaak een metaalgroene of -blauwe glans; de buik en schouders zijn zuiver wit; de vleugels hebben een blauwgroene weerschijn. De lange wigvormige staart is groenglanzend.

Volwassen vogels die enkele jaren oud zijn, glanzen het meest; vooral de mannetjes direct na de rui. De poten en snavel zijn zwart. De lengte bedraagt tot 48 cm (inclusief staart). Mannetjes en vrouwtjes zijn uiterlijk gelijk, maar de mannetjes zijn doorgaans iets groter en forser gebouwd.

Naam
Zijn Latijnse naam Pica verwijst naar het eten van oneetbare dingen. Het woord ekster is afkomstig van een oud woord ak of ago, dat scherp betekende, en ook voorkomt in bv. aigu (Frans) en acid (Engels). Het -ster is gewoon een achtervoegsel waarmee zelfstandige naamwoorden werden gemaakt; de naam zou dus betekend hebben de spitse, wat op de lange staart kan slaan. Een paar volksnamen: Aakster, eekster, hannik, janneke, hannes, jèkster, jakster.

Volksgeloof
Volgens een Waalse en Franse sage had de ekster eerst een prachtig verenkleed, maar toen de vogel met de gekruisigde Jezus spotte, werd hij vervloekt en kregen zijn veren de kleuren van de rouw. Eksters werden van oudsher al beschouwd als ongeluksvogels, verkondigers van dood en rampen. Om ongeluk af te wenden spijkerden de mensen zelfs een dode kraai of ekster op hun huisdeuren. Vanwege hun gewoonte om naast insecten, eieren en vruchten ook aas te eten, noemden men ze zelfs ‘galgenvogels’.  Als er een oneven aantal eksters overvliegt, zou dat ongeluk brengen, een even aantal eksters brengt daarentegen geluk. Hoewel eksters in Europa bijna altijd een slechte naam hebben, worden de vogels in Korea gezien als ‘de vogel van voorspoed, brenger van een zekere toekomst en een voorteken van geluk.’

Intelligent
Eksters zijn intelligent, leren snel, kunnen zich aanpassen en hebben een goed bevattingsvermogen. Typisch voor deze kraaiachtigen is hun uitgesproken nieuwsgierigheid en hun speelsheid. Ze herkennen zelfs hun eigen spiegelbeeld. Eksters herkennen mensen en "schelden ze uit", als het personen zijn die hun nest bedreigen. Eksters pesten katten, kletsen zonder einde, kunnen andere vogels imiteren en doen soms stemmen na.

Eksterbruiloft
In het voorjaar vormen zich grotere groepen voor de paarselectie. Tijdens de balts lichten de mannetjes herhaaldelijk snel de kopveren op, tillen hun staart op en openen en sluiten deze snel als een waaier, en roepen met zachte tonen die duidelijk anders zijn dan hun gebruikelijke geluiden. Korte glijvluchten en achtervolgingen horen bij het baltsritueel. Een eksterbruiloft begint als een paartje probeert een nieuw territorium binnen het bestaande te veroveren. De bewoners willen de indringers verdrijven en al dat geruzie trekt weer andere eksters aan.

Nest
Eksters houden van open landschappen met verspreide bosjes, bomenrijen of geïsoleerde hoge bomen, zoals populieren die een aantrekkelijke broedplaats vormen. Het nest wordt (meestal) in de vork van een tak gebouwd.
De bouw duurt 40 dagen. Het is een stevige constructie van takken en twijgen, gevoerd met modder en plantaardig materiaal. Het mannetje brengt de grote takken en modder naar het nest, het vrouwtje zorgt voor de kleine takjes en de binnenafwerking. Eksternesten zijn, vooral in kale boomkruinen, te herkennen aan hun hoge vorm. Het overkapte nest heeft een verborgen ingang en een dak met doorntakken als bescherming tegen aanvallen van dominante zwarte kraaien, die de eksternesten willen afbreken om te voorkomen dat eksters in de buurt van hun territorium gaan broeden. Eksters kunnen meerdere nesten maken waarbij er slechts één wordt bewoond. Ze bouwen vaak grote nesten. Een Zweeds koepelnest bestond uit 598 takken en woog 4,6 kg. Torenvalken, boomvalken en ransuilen die zelf geen nesten bouwen, maken graag gebruik van oude eksternesten.

Broeden
Eksters brengen per jaar maar één nest jongen groot, tenzij een nest vroeg te gronde gaat. Vanaf eind maart tot in juni, maar vooral in april worden er 5-7 eieren gelegd, die meestal blauwgroen of gelig van kleur zijn met bruine en grijze spikkels.
De kuikens zijn nestblijvers. Ze openen hun ogen 7 tot 8 dagen na het uitkomen. Hun lichaamsveren beginnen na 8 dagen te verschijnen en de slagpennen na 10 dagen. Rond de 27 dagen vliegen ze uit. De ouders blijven de kuikens nog enkele weken voeren. Gemiddeld overleven slechts 3 of 4 kuikens. Sommige nesten gaan aan roofdieren verloren, maar een belangrijke factor die de kuikensterfte veroorzaakt is hongersnood. Ekstereieren komen niet tegelijk uit en als de ouders moeite hebben met het vinden van voldoende voedsel zullen de laatste kuikens verstoten worden.
Eksters vormen levenslange broedparen en met de uitgevlogen jongen vormen ze nog een tijd een gezin, maar ze leven ‘s zomers niet in groepen zoals de kauw vaak doet.

Jeugdbendes
Jonge eksters lijken op de ouders, maar hebben aanvankelijk niet dezelfde weerschijn op de zwarte delen van hun verenkleed en de staart is nog kort. Vooral de veren van vleugel en staart bereiken pas hun uiteindelijke lengte in het daaropvolgende jaar. De poten zijn echter wel al volledig “op sterkte”. Dat komt goed van pas bij het voedsel zoeken, dat vooral op de grond gebeurt.

Eksters worden ook wel “de kwajongens” onder de vogels genoemd. Tot hun derde levensjaar leven eksters in ‘jeugdbendes’, een harde leerschool om de noodzakelijke ervaring op te doen die een ekster nodig heeft om jongen groot te kunnen brengen. Deze jonge, territoriumloze en vrijgezelle vogels vormen groepen van 10 tot wel 50 exemplaren.

Dief
Een ekster loopt parmantig. Als hij opgewonden is kan hij gaan huppen met kleine sprongetjes zijwaarts, met de vleugels iets opengespreid. De lange staart wordt bij het landen omhoog gehouden en komt ook niet op de grond. Eksters staan er in de volksmond om bekend glimmende voorwerpen als sieraden en zilveren theelepeltjes te ‘stelen’ en naar het nest te brengen. Dat is een fabeltje, het is in ieder geval nooit bewezen. De ekster is wel extreem nieuwsgierig. Hij is niet bang in de buurt van mensen en stapt op onbekende voorwerpen af en onderzoekt ze.

Geluid
Het bekendste geluid van de ekster klinkt -met wat fantasie- als het luid schudden met een grote lucifersdoos, of een luide roep die klinkt als 'kiejak'. Communicatie tussen volwassen eksters bestaat uit krassende, schetterende, schorre geluiden, die klinkten als kékkerèkèk. Maar als u stilletjes een eksterpaartje bespiedt, hoort u dat ze ook een liedje hebben, heel zacht en melodieus. Een pruttelend, borrelend, babbelend liedje. Het zijn dan ook zangvogels. De alarmroep is een ratelend hard ‘jek, jek of een herhaalde ‘tsakakak’.

Parasieten
Oververhitte vogels zijn lusteloos en ademen snel. Zo’n dier zit vaak met gespreide veren en de snavel open te hijgen om via tong en bek vocht te verdampen. Het is mogelijk dat een vogel die met uitgespreide veren in de zon ligt níet oververhit is, maar zijn of haar parasieten kwijt wil raken. Door met gespreide veren in de zon te liggen, maken ze het zó warm tussen hun veren dat de parasieten het niet meer uithouden en weggaan. Slim. Ze zijn dan niet lusteloos en vliegen op zodra u in de buurt komt.

Voedsel
’s Zomers staat dierlijk voedsel op het menu. Het bestaat voor méér dan 90% uit ongewervelden, kevers, emelten, regenwormen en

spinnen. Vóór de komst van pesticiden werd de ekster door land- en bosbouwers als een nuttige vogel gezien. Eksters stonden in voor verdelging van engerlingen, ritnaalden, veldmuizen en andere voor de land- en bosbouw schadelijke organismen. ’s Winters bestaat het menu grotendeels uit zaden en vruchten. Ze gaan vaak op schapen, paarden en koeien zitten om de parasieten er af te pikken. Door de lichaamsbouw met de lange, stevige snavel en zijn lange poten is de ekster voorbestemd om zijn voedsel op de grond te zoeken, in de stad pikt hij ook een graantje mee van patat, brood en wat mensen verder aan eetbaars weggooien. Studies hebben uitgewezen dat eieren en zangvogels slechts een zeer klein percentage uitmaken van het eksterdieet; en dit uitsluitend tijdens het broedseizoen. De zangvogelpopulatie ondervindt hier geen schade van. Het aantal jonge en volwassen zangvogels dat door rondstruinende katten wordt gegeten is velen malen groter!

Schadelijk
“Ekster gezien – zangvogel weg – ekster de schuld” is dus voorbarig. Ook vossen, marters, eekhoorntjes en de talrijke loslopende katten zijn actieve predatoren: hundoen en laten vindt echter veel meer in het verborgene plaats en leidt nauwelijks tot oproepen voor bestrijding. Eksters kunnen op het land flinke schade aanrichten. Ze pikken met name de knoppen en vruchten van fruitbomen. Die gaan rotten en kunnen het overige fruit aantasten. Ze pikken ook gewassen als granen, maïs, bollen, fruit en groenten kapot. 

Vijanden
Van in gevangenschap gehouden eksters is vastgesteld, dat ze wel 16 jaar oud kunnen worden! In de vrije natuur mogen ze al blij zijn als ze de 2½ jaar halen. Bij gevaar is de ekster vaak de eerste die luid alarm slaat.
De belangrijkste natuurlijke vijanden zijn de havik en de sperwer die zowel volwassen als jonge vogels kunnen slaan. De buizerd heeft het voornamelijk voorzien op jonge vogels omdat hij voor de volwassen exemplaren niet wendbaar genoeg is. Vossen en (verwilderde) katten zijn eveneens een gevaar voor jonge eksters. Eekhoorns lusten, als ze de kans krijgen, graag een ekstereitje. Zwarte kraaien eten zowel de eieren als de jongen. Als gevolg van de vele misverstanden en vooroordelen die er over eksters bestaan is de mens eigenlijk wel de grootste vijand!

Onze voorouders aten een indrukwekkend aantal vogelsoorten, die nu niet meer op tafel komen: naast uilen werden regelmatig ook eksters en kraaien gegeten.

Leefgebied
De ekster komt voor in heel Europa en in grote delen van Azië. Oorspronkelijk vooral in open en halfopen landschappen zoals velden, landerijen en weilanden, afgewisseld met wat bossen en struiken. Tegenwoordig vind je ze echter ook steeds meer in de stedelijke omgevingen. Eksters zijn standvogels. Ze blijven hun hele leven binnen het enkele hectares grote territorium. Jonge vogels zwerven in kleine groepjes over geringe afstanden rond. In de winter bezoeken soms tientallen eksters gemeenschappelijke slaapplaatsen, vaak in dichte bosjes.

terug naar boven >>

   
     
     
   
   


‘MEERBOMENNU’

Een miljoen bomen planten in één plantseizoen. Het kan als genoeg mensen meehelpen!

Van november t/m maart organiseert ‘MEERBOMENNU’ in heel Nederland oogst en plantdagen. Samen met u verzamelen ze het teveel aan jonge bomen en struiken in natuurgebieden en planten die weer op andere plekken, zoals bij boeren.

Het groene plan dat Urgenda, MEERGroen, de Boomfeestdag en Caring Farmers op 15 juni lanceerden voor klimaat en biodiversiteit lijkt te gaan lukken: komende winter 1 miljoen boventallige jonge boompjes en struikjes verzamelen in natuurgebieden om ze elders te planten waar ze de kans krijgen om uit te groeien tot volwassen exemplaren.

Meer info: klik hier


Bomen planten

Samen met Trees for All gaat Het Limburgs Landschap in Limburg de komende drie jaar 30 ha. bos aanplanten. Dit nieuwe bos draagt bij aan het ‘Actieplan 1 miljoen bomen’ van de provincie Limburg en aan de landelijke doelstellingen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voor 37.000 hectare meer bos in Nederland in 2030.

Stichting Trees for All is opgericht in 1999 en is de enige aanbieder van CO2-compensatie via bosprojecten die ook over het CBF-keurmerk beschikt. Trees for All plant zowel bomen in Nederland als in het buitenland. De stichting is zelf geen boseigenaar, maar selecteert projecten die voor een bijdrage in aanmerking komen.

Foto: ondertekening samenwerkingsovereenkomst

Het Limburgs Landschap heeft bekeken welke terreinen geschikt zijn om nieuw bos aan te leggen. Dit najaar gaan de eerste bomen de grond in bij het Zwart Water in Venlo. In totaal gaan met hulp van Trees for All door heel Limburg 136.000 bomen geplant worden in de natuurgebieden van Het Limburgs Landschap.

Er worden alleen inheemse boomsoorten aangeplant, zoals de haagbeuk, winterlinde, zoete kers, beuk, zwarte els, gewone es, winter- en zomereik. Aan de bosranden worden struikvormers als hazelaar, meidoorn en lijsterbes aangeplant om een mooie overgang te creëren van bos naar het omliggende landschap.

Bron: Het Limburgs Landschap


Boom van het Jaar

De Brabantse ‘Heksenboom van Zwarte Kaat’ is op een mooie 4e plaats geëindigd bij de verkiezing van ‘The European Tree of the Year’. De beuk kreeg 18.452 stemmen. 

De Boom van het Jaar verkiezing draait om markante bomen met een bijzonder verhaal. Het kan gaan om een historisch verhaal of om een boom met een bijzondere maatschappelijke waarde voor een dorp of stad. De boom die een natuurramp overleefde. De boom waaronder al sinds mensenheugenis het dorpsfeest plaatsvindt. Bomen vertolken een emotionele waarde, zij vertellen ons verhalen die het waard zijn gedeeld en herinnerd te worden. 
Inmiddels zijn er 12 bomen genomineerd.

Tot 14 oktober 12.00 uur kan iedereen nog stemmen op zijn/haar favoriete boom.  
Op 15 oktober wordt de winnaar bekend gemaakt.

De boom met de meeste stemmen wordt uiteindelijk ‘De Boom van het Jaar 2020’ en dingt in 2021 mee naar de titel van European Tree of the Year. 
Eind oktober/begin november wordt de winnende boom op locatie gehuldigd. ‘De Boom van het Jaar 2020’ wint een boom- en/of standplaatsverzorging of een boomvriendelijk alternatief met een indicatieve waarde van 2.500 euro. 
Zet uw provincie op de kaart door uw stem uit te brengen!

Stemmen kan via: https://www.deboomvanhetjaar.nl/stem-op-uw-boom

Stemmenstand "uit beeld" vanaf 8 oktober!            

Om de spanning er in te houden, verdwijnt de stemmenstand op 8 oktober uit beeld. Op die manier blijft het spannend tot 15 oktober. 

terug naar boven >>

   
   
       
   
   


Diepgeworteld - 11 november 2020 t/m 5 april 2021

Robuuste eiken, zwierige populieren en rustieke knotwilgen: door de eeuwen heen is de boom een rijke bron van inspiratie geweest voor de Hollandse landschapschilder.

De boom biedt houvast in het vormen van een compositie, brengt beweging in de verstilde natuur en bepaalt de stemming. Voor sommigen kan de boom zelfs dienen als de ultieme verbeelding van de persoonlijke gemoedstoestand. In Diepgeworteld is de boom als motief in de Hollandse schilderkunst te zien, van vroege 16de-eeuwse landschappen tot abstracte 20e-eeuwse composities. De tentoonstelling wordt georganiseerd in samenwerking met de Bomenstichting, die in 2020 haar  50-jarige jubileum viert.

Adres: Dordrechts Museum, Museumstraat 40, 3311 XP Dordrecht
(Parkeren in nabijgelegen parkeergarage Drievriendenhof).
Meer info: klik hier


Van heide en verre - t/m 28 februari 2021

Moderne werken met heldere kleuren, fotografie met sprookjesachtige bewerkingen en werken waarin cyanotype en neon elkaar ontmoet.

De tentoonstelling Van heide en verre voert je langs de kernthema's van CODA: papierkunst, sieraden, erfgoed, ambacht, innovatie en techniek met flora en fauna als belangrijkste thema’s. Hoe hebben het landschap, dieren en natuurlijk patronen en structuren kunstenaars geïnspireerd? Welke rol en positie heeft de CODA collectie daarin en welke verbinding heeft de Veluwe met CODA? Ontdek het allemaal in Van heide en verre. 

Links: Meryl Donoghue - Nothing is new under the sun

De Veluwe en de CODA collectie

In de tentoonstelling vind je werk van onder andere Meryl Donoghue, Gaby Studer en Couzijn van Leeuwen. In samenwerking met Papierfabriek De Middelste Molen wordt een opstelling gerealiseerd over de geschiedenis van de papierindustrie op de Veluwe. 

Voor CODA zijn de flora en fauna van de Veluwe een belangrijk aandachtsgebied. Het keert in vorm, thema en materiaal doorlopend terug in steeds wisselende tentoonstellingen en presentaties. Bij nieuwe verwervingen en aankopen wordt bovendien gekeken naar dieren en planten die deel uitmaken van de natuurlijke omgeving en tot de ‘inheemse’ soorten op de Veluwe behoren. Denk aan het hert, het wilde zwijn en kleinere dieren zoals slangen, egels en kevers. Ook vormen en structuren van bijvoorbeeld dennenappels, mos en hout zijn terug te vinden in een aantal werken.

Rechts: Gaby Studer - From Series Birds and trees


Ook te zien bij Coda

Kunst in dok Zuid - t/m 23 oktober 2020

Tijdens de reguliere openingsuren is de nieuwe expositie Kunst in dok Zuid met werk van Ciska & Wouter Eijkelenboom en van Het Atelier gratis te bekijken.

De werken van Ciska en Wouter Eijkelenboom zullen natuurliefhebbers zeker aanspreken. Ciska schildert in aquarel omdat ze daar haar inspiratie goed in kwijt kan. Favoriete onderwerpen zijn vogels, andere dieren en bloemen. Hierbij probeert ze vooral het karakter van het dier of de vogel zo krachtig mogelijk uit te beelden door verschillende technieken van het aquarelleren te gebruiken.

Wouter schildert voornamelijk de landschappen van de Veluwe. In zijn schilderijen zullen wandelaars zeker de bospaden en vergezichten van onder andere de Hoog Buurlose heide en de Hoge Veluwe herkennen. Daarnaast schildert hij ook vogels zoals grutto’s, kieviten en uilen die in dat Veluwse landschap te zien zijn. Voor beiden is de schoonheid van de Veluwe en wat daarin leeft, een prachtige inspiratiebron.

Adres: CODA, Vosselmanstraat 299, 7311 CL  Apeldoorn
Meer info: klik hier


terug naar boven
>>



   
   
       
   
   


Reageren op NNN

Voor reacties op de inhoud van NatuurNetNieuws, uw waarnemingen, natuurnieuws en vragen over de natuur, mail naar: tiny@groen-natuurlijk.nl
Voor het wijzigen van uw e-mailadres (vermeld ook uw oude e-mailadres!) of afmelden voor de nieuwsbrief mail naar: info@groen-natuurlijk.nl

Voor het aanmelden als abonnee op NatuurNetNieuws kijk op: https://groen-natuurlijk.nl/natuurnieuwsbrieven/
U kunt NatuurNetNieuws doorsturen aan belangstellenden. Ook overnemen van informatie is toegestaan, mits u duidelijk vermeldt: Bron: NatuurNetNieuws, uitgave van platform GROEN!natuurlijk:
www.groen-natuurlijk.nl

Behalve voor u is er ook een nieuwsbrief (NatuurNetNieuwsJunior) voor uw (klein)kinderen in de basisschoolleeftijd met een verhaaltje, veel informatie over dieren en/of planten (handig voor een spreekbeurt) en uittips voor kinderen.


Net zoals u gratis abonnee bent van NatuurNetNieuws, kunt u of kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws Junior. U hoeft alleen maar een mailtje te sturen naar: info@groen-natuurlijk.nl

Natuur Net Nieuws Junior komt zes keer per jaar uit!

terug naar boven >>


   
   

Volg ons ook op Facebook

O
nze Nieuwsbrief verwijst soms naar websites van derden. We hebben geen controle over de aard, de volledigheid noch de juistheid van de informatie op deze websites en zijn daarom niet aansprakelijk voor de inhoud van deze sites.




 

 

 
 
 
     
' .