<

   

Uitgave:
Samenstelling:
Vormgeving:
Website:
E-mail:

maart/april 2024
Tiny van der Meer
Hans Steinfort
www.groen-natuurlijk.nl
info@groen-natuurlijk.nl


Inhoud


1. Klaartje - verstoppertje

2. Verstoppen

3. Dezelfde kleur

4. Opvallen

5. Trucjes

6. Verdedigen

7. Het jaar van de hermelijn

8. Knutsels

9. Tekencheck

10. Uittips

11. NatuurNetNieuws vanaf 12 jaar

12. Einde










 
 

   


1 Klaartje - verstoppertje

Brrrrrr. Alles is grijs buiten, het is een beetje koud en het miezert. Klaartje kijkt om zich heen, er is niemand met wie ze kan spelen. Haar dierenvriendjes houden niet zo van regen. Ze zijn bijna allemaal weggekropen.

Onder de wortels van een boom, in een stapel hout, in een oud spechtengat, een verlaten vogelhuisje of een konijnenholletje. Klaartje wil spelen maar hoe doe je dat zonder vriendjes…? Dan krijgt ze een idee! Alle dieren weten toch zo goed waar ze zich moeten verstoppen? Dan kunnen ze er ook een spelletje van maken: verstoppertje spelen!
Ze maakt een toeter van haar handen om haar mond en roept: "Konijn…!, Muis…!, Vos…!, Eekhoorn...!, Eeee-gel…"! net zolang tot ze allemaal om haar heen staan. Ze kijken niet blij. Waarom roept Klaartje zo hard? Ze lagen net zo lekker te dutten omdat er buiten toch niets te beleven is. Maar Klaartje lacht. Het miezert niet meer, de lucht wordt blauw en het zonnetje begint te schijnen. Ze klapt in haar handen: "Luister eens"
, zegt ze, "Ik heb een prachtig plannetje! Willen jullie verstoppertje met mij spelen in het bos?" Verstoppertje? Wat is dat nu weer voor een mensenspelletje? Egel zet zijn stekels op en Eekhoorn zwaait eens driftig met zijn dikke staart. Dan legt Klaartje uit hoe kinderen dat doen.

Klaartje wil wel zoeker zijn. Ze gaat met haar gezicht tegen een boomstam staan en houdt haar handen voor haar ogen. Ze telt en telt en telt, tot honderd! Dat duurt lang hoor, maar dan moet ook iedereen een verstopplekje hebben gevonden! "Hooooooonderd!!!, honderdtien, wie niet weg is, is gezien… ik kom !!!" Klaartje sluipt zachtjes naar plekjes waar de vriendjes zich zouden kunnen hebben verstopt. Al gauw ziet ze Muis. Zijn grijze kopje steekt boven een hoopje bladeren uit. Klaartje tikt haar boom aan: Muis gebuut!"
. Ze zoekt verder en vanachter een boomstam wiebelt een mooie dikke rode staart. Haha, die Vos, die heeft niet in de gaten dat zijn staart hem verraadt! "Vos gebuut!"…. Konijn heeft wel een heel moeilijk plekje opgezocht, want zo diep in een holletje kan Klaartje niet kijken… als ze er langs is gelopen, rent hij snel naar de buutplaats: "Buutvrij!"

Eekhoorn is nog slimmer! Die heeft zich verstopt in de
buutboom
. Hij roetsjt gauw langs de stam naar beneden en is ook buutvrij. Nu Egel nog. Klaartje speurt rond en opeens ziet ze een rond stekelig bolletje. Ze schiet in de lach. Ach, Egeltje heeft het niet zo begrepen! Hij heeft zich lekker opgerold. Zo ziet hij niemand en niemand ziet hem, dat denkt hij tenminste.

Klaartje tikt tegen zijn stekeltjes.
"Egel… je bent gebuut hoor! Ik heb je
verstopplekjegevonden." Verbaasd komt zijn kopje tevoorschijn. Wat heeft hij verkeerd gedaan? Klaartje slaat haar handen voor haar ogen.
"Kijk Egel"
, zegt ze lachend, "nu zie ik niemand meer, maar iedereen ziet mij wel!" Egel bloost een beetje… wat dom! Volgende keer gaat hij heel goed zijn best doen... dan rolt hij zich nog beter op!

Terug naar boven >>


   

   


2 Verstoppen


Veel dieren verstoppen zich. Niet alleen omdat ze dan onzichtbaar zijn voor vijanden, maar ook omdat ze niet van licht houden of zelfs doodgaan van zonlicht, zoals pissebedden en regenwormen.

Overdag zijn ze onder stenen, hout en bladeren te vinden of ze zitten onder de schors van een boom of in spleten en kieren. Padden en salamanders verstoppen zich graag tussen stapels stenen, muurtjes en hout. De rugstreeppad verstopt zich in zelf gegraven holletjes. De eekhoorn rent naar de kant van de boomstam die tegengesteld is aan de richting van waaruit hij een verdacht geluid hoort. Hij drukt zich dicht tegen de stam aan en houdt zich doodstil.


Heggenmussen, winterkoninkjes, muizen en wezeltjes zitten graag in de houtrillen gemaakt van gekapte takken. Ook hazen en vossen verstoppen zich graag in deze beschutte bosjes.
Wilde zwijnen, reëen en edelherten zie je tijdens een wandeling bijna nooit. Dat komt omdat ze mensen als vijand zijn gaan zien. Ze verstoppen zich overdag en pas in de schemering komen ze tevoorschijn om eten te gaan zoeken. Het zijn dus bijna allemaal nachtdieren geworden.

Terug naar boven >>




 

   


3 Dezelfde kleur

Om zich te beschermen tegen hun vijanden (roofdieren), kunnen dieren meestal kiezen tussen verstoppen, vluchten of vechten. Maar er zijn dieren die hier iets ander op hebben gevonden… camouflage! Sommige dieren nemen de kleur van hun omgeving aan.

Dat noemen we kleurovereenkomst of met een moeilijk woord: homochromie, wat in het Latijn dezelfde kleurbetekent. Ze doen dit zo goed dat je ze bijna niet kan zien. Ook door hun geur, gedrag of vorm kunnen ze zich 'onzichtbaar' maken. Heb jij wel eens een dier ontdekt, dat je eerst helemaal niet had gezien door zijn schutkleur? Misschien heb je er een foto van gemaakt… die wil ik wel graag zien. Stuur maar naar tiny@groen-natuurlijk.nl als je dat leuk vindt.



Wilde eend op haar nest, een bosuil en een sabelsprinkhaan tussen het groen

Als je heel goed oplet in de natuur zie je vast wel eens zo’n dier.


Terug naar boven >>




 

   


4 Opvallen



Er zijn ook dieren die het tegenovergestelde doen. Die doen niet net als deze militairen die niet opvallen in de natuur door hun camouflage.

Ze hebben juist heel felle opvallende kleuren om te laten zien dat je ze beter met rust kunt laten. Veel van die dieren zijn giftig en gevaarlijk en kunnen steken. Soms zijn ze knalgeel of felrood.

Denk maar aan een wesp of St. Jansvlinder, die met zijn kleuren waarschuwt: "eet mij niet want ik ben giftig" (als een dier dat toch probeert, dan scheidt deze vlinder een giftig stofje af.)

Terug naar boven >>

   

   


5 Trucjes

Van de angst om van felgekleurde dieren af te blijven maken weer andere dieren handig gebruik. Die zijn helemaal niet giftig, maar willen ook niet graag worden opgegeten!

Dus ook die hebben felle kleuren om te laten zien dat ze ontzettend vies zijn om op te eten zoals lieveheersbeestjes of giftig, zoals een zweefvliegje (gewone pendelvlieg) met gele en zwarte strepen. Omdat die veel lijkt op een gevaarlijke wesp, pakt een vogel zo'n vlieg niet zo snel. Als dieren zo op elkaar lijken, elkaar nadoen of nabootsen, noemen we dat mimicry. Mimicry komt veel in de natuur voor, maar het meeste bij insecten.

Terug naar boven >>


   

   


6 Verdedigen

Vlinders hebben vlekken op hun vleugels. Als ze denken dat ze worden opgegeten, klappen ze hun vleugels open, zodat de vijand opeens grote bangmakende ‘staarogen’ ziet en daar van schrikt zoals bij deze dagpauwoog.

De vlinder heeft dan nog net kans om te ontsnappen. Ook bij rupsen, reptielen, vogels en vissen komen deze nepogen voor.

 

Terug naar boven >>

   
 
   


7 Het jaar van de hermelijn

2024 is uitgeroepen tot het jaar van de hermelijn. Ook de hermelijn heeft in de winter een schutkleur. Dan is hij helemaal wit, alleen het puntje van z’n staart is nog zwart. "Maar wit valt toch juist hartstikke op in de natuur!" denk je misschien. Ja, dat is ook zo.

Dat witte vachtje was vroeger wel handig, want toen had je vaak winters met veel sneeuw, maar nu zou hij beter zijn bruine vachtje (met alleen een witte buik) kunnen houden, waardoor hij veel minder opvalt tussen de nu vaak bruine kleuren in de winter.

Op de TV zag ik een leuke aflevering van ROEG (TV Drenthe) waarin zowel de bunzing, als de wezel en de hermelijn te zien zijn.

Filmpje: klik hier

Terug naar boven >>

   
 
   


8 Knutsels

Natuurschilderij

Verzamel allerlei bos- of tuinvondsten op de grond. Dus takken, steentjes, veertjes, bladeren, dennenappels, eikels enz... Probeer zoveel mogelijk verschillende kleuren, vormen en maten te vinden. Met vier takken van ongeveer een meter maak je op een egale ondergrond een vierkant. Dat is de lijst waarin je straks jouw natuurschilderij maakt.

Leg alles wat je gevonden hebt op een zo mooi mogelijke manier bij elkaar. Gebruik je fantasie maar, dan wordt het vast een prachtig kunstwerk! Als je vaker in het gebied komt, kun je kijken hoe lang jouw schilderij van natuurlijke materialen blijft liggen.

Misschien vind je takken met een bijzondere vorm. Let maar extra op als je aan het zoeken bent en bedenk wat je er voor leuks van kan maken.


Eieren marmeren

Op 31 maart en 1 april is het Pasen. Dus leuk om ook voor de Paasdagen iets te maken

Voor het marmeren van eieren heb je nodig:
Hardgekookte eieren, scheerschuim, kleurstof, satéprikker.

Als je denkt dat je gaat knoeien doe je maar een knutselschort aan en leg je een zeiltje over de tafel. Vul een bakje met scheerschuim en druppel er kleurstof in dat je met een satéprikker door elkaar mengt. Rol hardgekookte eieren in het gekleurde scheerschuim en leg ze voorzichtig neer. Laat het gekleurde schuim minstens vijf tot tien minuten intrekken. Daarna veeg je ze af en tadaaaaa….


Opbergdoosje

Een heel leuk paasdoosje of als uitdeeldoosje op school met iets lekkers erin.

Kijk maar heel goed naar het filmpje: klik hier

Je hebt nodig:
verschillende kleuren vouwblaadjes
een schaar
een potlood of pen
viltstiften

Terug naar boven >>

   
 
   


9 Tekencheck

Het wordt binnenkort weer lekker weer en je gaat vast wat vaker buitenspelen of een boswandeling maken. Leuk! Maar let wel even op als je thuis komt en laat je vader of moeder je even goed nakijken. In het bos leven teken, in de duinen ook.

Teken zijn piepkleine diertjes die een beetje op een spinnetje lijken. Ze zijn maar een paar millimeter groot. Als een teek zich in je velletje heeft vastgehaakt kan het gaan jeuken. Je kan dus een teek oplopen tijdens een wandeling, een schoolkamp of bij een plasje doen in het bos! Ze komen het meest voor in het voorjaar en vroege en late zomers. In de winter kruipen ze weg onder bladeren op de grond. Als het zonnetje gaat schijnen, komen ze tevoorschijn. Als het een teek niet lukt om een mens of dier te vinden, kruipt hij weer weg onder vochtige bladeren om te zorgen dat hij niet uitdroogt.

Ook dieren kunnen last hebben van teken.

Teken vallen niet uit de bomen. Ze zitten in (bosbessen)struiken, in varens of in gras, ongeveer tot anderhalve meter boven de grond. Als er een mens of een dier in de buurt komt die langs de grasspriet loopt waar de teek op zit, ruikt hij dat en kan overstappen en een goed plekje gaan zoeken om te gaan zuigen. Als je een teek hebt, bijvoorbeeld na het spelen in het bos, moet je er niet van schrikken, dus geen paniek maar ga niet zelf peuteren. Want als je dat doet heb je grote kans dat de teek kapot gaat en je daar ziek van kan worden (de ziekte van Lyme).

Zeg het tegen je vader of je moeder, die de teek met een pincetje kan weghalen.

Van links naar rechts: larve (nog onbesmet), nimf, mannetje (kan niet bijten),
vrouwtje (lijfje 3mm)
.

Bron: Stichting Tekenbeetziekten: klik hier

Terug naar boven >>

   
 
   


10 Uittips

Marius van Dokkum en de hilarische Janboel van Opa Jan - vanaf 19 maart 2024 t/m 12 januari 2025

Bij de hilarische illustraties van Opa Jan denk je vanzelf aan 'een huishouden van Jan Steen' of aan een 'Janboel'. Opa Jan is de hoofdfiguur uit de 8 kinderboeken van Marius van Dokkum.

Anton Pieck en Marius van Dokkum hadden als kind al veel gemeen. Pieck werd geboren in Den Helder, Marius in Andijk, niet heel ver daar vandaan. Marius deed, net als Anton, niets anders dan tekenen. En Marius wist net als Anton, al op jonge leeftijd, dat hij kunstschilder wilde worden.
Onder de titel 'Opa Jan' zijn acht humoristische prentenboeken verschenen. De chaotische Opa Jan is de hoofdpersoon. Het is een echte rommelkont met héél veel huisdieren.
In de expositie kun je tekeningen van Opa Jan zien uit alle 8 boeken over Opa Jan. Er hangen de leukste tekeningen met de thema's Opa Jan op Weg, Opa Jan in de puree, Opa Jan en zijn beroemde vrienden, de dieren van Opa Jan en Thuis bij Opa Jan.
Aan de grote tafel kun je ontdekken hoe het in het Anton Pieckmuseum een echte janboel kan zijn! Je kunt er zelf gaan tekenen als Marius van Dokkum. Je krijgt hulp met tips en sjablonen.
Hoe leuk zou het zijn als jij een dag van jouw opa Jan tekent.

Anton Pieck Museum

Adres: Noordwal 31, 8051 ES Hattem
Meer info: klik hier


Dichter bij het Zwarte Gat - vanaf 21 maart 2024 t/m 5 januari 2025

(Vanaf 5 jaar)
Mysterieuze plekken in de kosmos, die alles opslokken en waar niets, zelfs licht niet, uit ontsnappen kan. Het zijn misschien wel de spannendste fenomenen van het heelal, waar ook de wetenschappers nog lang niet alles van begrijpen.

Iedereen heeft van zwarte gaten gehoord en heeft er wel een beeld bij. De spannende, extreme eigenschappen van deze plekken zijn inspiratie geweest voor tal van verhalen, films en games. Er wordt al decennialang onderzoek naar gedaan en de eerste afbeelding van een zwart gat staat nog vers in het geheugen gegrift. Maar wat zijn zwarte gaten dan eigenlijk? Zijn ze echt gevaarlijk? Is een zwart gat wel een gat? In deze tentoonstelling van Rijksmuseum Boerhaave wordt je stapsgewijs door deze boeiende materie geloodst, zodat je aan het einde van je bezoek iets dichter bij het zwarte gat bent gekomen.
Nieuwsgierig geworden? Na een bezoek aan de tentoonstelling over zwarte gaten hoef je niet meer bang te zijn voor het ogenschijnlijk enge monster
. Ontdek waarom ook wetenschappers eindeloos gefascineerd zijn door zwarte gaten en kom meer te weten over de ongrijpbaarheid van ons heelal.

Rijksmuseum Boerhaave

Adres: Lange St. Agnietenstraat 10, 2312 WC Leiden
Meer info: klik hier


Fiep op wielen - t/m 25 augustus 2024

Jip en Janneke, Pim en Pom, Pluk van de Petteflat: al Fiep Westendorp haar karaktertjes tref je de komende maanden tussen de koetsen, karren en sleden van Museum Nienoord! Haar kleurrijke illustraties zijn te zien in Museum Nienoord.

Museum Nienoord, Borg en Nationaal Rijtuigmuseum

Adres: Nienoord 1, 9351 AC Leek
Meer info: klik hier

Terug naar boven >>


   

   


11 NatuurNetNieuws vanaf 12 jaar

Behalve voor jullie is er ook een natuurnieuwsbrief (NatuurNetNieuws) voor oudere broers en/of zussen en grote mensen zoals bijvoorbeeld jullie ouders, grootouders.

Net zoals jullie gratis abonnee zijn van NNN junior, kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws. Ze hoeven alleen maar een mailtje te sturen naar: info@groen-natuurlijk.nl
Of via de website het formulier invullen. Klik daarvoor hier.

NatuurNetNieuws komt ook nog eens elke maand uit!
Niet vergeten te vertellen hoor!


Als je vragen hebt over iets wat je in NNNjunior hebt gelezen of iets ander wil weten over de natuur, dan
kun je altijd mailen naar: tiny@groen-natuurlijk.nl  

Terug naar boven >>

   

  


12 Einde

Nog meer leuke uittips in en over de natuur kun je lezen op onze website: www.groen-natuurlijk.nl, kijk maar op de kinderpagina.

Tot de volgende keer!

Tiny van der Meer
Hans Steinfort

Terug naar boven >>