<

   

Uitgave:
Samenstelling
Vormgeving:
Website:
E-mail:

november/december 2022
Tiny van der Meer
Hans Steinfort
www.groen-natuurlijk.nl
info@groen-natuurlijk.nl


Inhoud

1. Koen - vogelverschrikker

2. Vogels op vee

3. Broedende vogels

4. Paddenstoelentijd

5. Bodemdierendagen

6. Slakkenhuisjes

7. Sint Maarten

8. Knutsel

9. Uit

10. NatuurNetNieuws vanaf 12 jaar










 
 

   


1 Koen - vogelverschrikker

Koen en Teun lopen in de polder. Het is herfst. Het moestuintje van een oude boer ligt er een beetje verwaarloosd bij. Behalve een paar verdorde struiken staat er niets in. Ja, toch! Er staat iemand bij het hek… doodstil, hij kijkt niet op of om… Huh? Dichterbij moeten ze wel even grinniken. Wat nou ‘iemand’, het is meer een ‘iets’. Het moet een vogelverschrikker voorstellen. Een echte ‘Houten Klaas’. Een paal met een pet op, niet eens een broek aan, koud hoor! Maar hij heeft gelukkig wel een lekkere dikke jas aan, dat mag ook wel in de herfst. Maar of vogels daar nou voor wegvliegen?

"Teun, zullen we een geintje uithalen!?" Teun knikt heftig ja. Koen pakt de pet van de stok en ritst de jas open. Even later staat hij met pet op en veel te grote jas die tot over z’n knieën hangt gekke bekken te trekken. "Kijk!", zegt hij dan, en wijst omhoog. Er vliegt een grote groep kauwen boven hun hoofd… Maar schrikken van Koen, de vogelverschrikker? Welnee.

Ze hebben heel andere plannen. Een klein stukje verderop landen ze op de ruggen van een aantal schapen. De jongens sluipen voorzichtig dichterbij. Koen begint heftig met zijn lange mouwen te wapperen en slaakt wilde kreten. En dan schrikken ze wel, die kauwen. Weg zijn ze!

Maar ook de schapen vinden het maar een rare vertoning en hobbelen zo snel mogelijk over de dijk, weg van die rare snuiter. De boer heeft alles gezien. Hoofdschuddend komt hij aanlopen. "Nou jongens, een betere vogelverschrikker heb ik nog niet meegemaakt. Maar je moet de schapen maar niet meer aan het schrikken maken. Volgend jaar, als ik weer last heb van vogels in m’n moestuin, kan ik jullie zeker wel inhuren?"

De jongens kijken een beetje bedremmeld, maar de boer heeft pretlichtjes in z’n ogen en zegt. "Hang alles maar weer gauw terug". Misschien zijn de kauwen toch geschrokken nu ze weten dat een vogelverschrikker zomaar opeens tot leven kan komen!

Terug naar boven >>


   

   


2 Vogels op vee

Er zijn vogels die graag op de ruggen van liggende of grazende dieren zoals paarden, koeien of schapen zitten. Bij schapen zoeken ze waarschijnlijk naar schapenteken of andere insecten. De koereiger die je maar heel zelden te zien krijgt, dankt zijn naam aan het feit dat hij vaak in de buurt van koeien is. Grazend vee jaagt vaak met hun koeienpoten insecten, kikkers, muizen en andere kleine dieren uit hun schuilplaats en die eet de koereiger graag.

Soms lopen ze letterlijk tussen de poten van koeien door. Hoe dichterbij het vee, hoe meer kans op een lekker hapje. Er zijn veel vogels, zoals eksters, kauwen en spreeuwen zo brutaal om op de rug van een dier te landen om in het voorjaar zachte haren voor hun nest te verzamelen. Soms trekken ze hele plukken uit de wintervacht.

Ik zag zelfs een keer een groepje kauwtjes, die het zachte hoesje op een fietszadel aan het plukken waren! Nu ik dit schrijf zit er een koolmeesje bovenop de kop van ‘mijn’ vogelverschrikker, een zwarte plastic kraai, die ik heb neergezet om de kauwen weg te jagen. Maar als zelfs een koolmees niet bang wordt van zo’n grote zwarte vogel dan zullen de kauwen er ook lak aan hebben…(maar dat weet ik eigenlijk al).

Terug naar boven >>




 

   



3 Broedende vogels

Broeden er nu nog vogels? Ja.. soms wel. Vreemd en koud hè… Het is bijna winter! Toch zijn er in november en december nog vogels aan het broeden. Van kerkuilen is bekend dat ze eigenlijk het hele jaar door kunnen broeden en jongen grootbrengen. Als ze maar genoeg voedsel voor hun jongen en zichzelf kunnen vinden: muizen dus!


Soms, zoals bij futen (foto december), wilde eenden of nijlganzen die opeens nog met kuikentjes rond zwemmen, gaat het vaak mis, vooral als er sneeuw en ijs ligt. Zielig hoor, maar ja overleven in die kou gaat meestal echt niet lukken door voedselgebrek.
Zwarte zwanen komen oorspronkelijk uit Australië en daar broeden ze in deze tijd omdat het daar dan voorjaar en zomer is. En daarom doen ze dat ook hier nog steeds (foto maart).

Terug naar boven >>



 

   


4 Paddenstoelentijd

Zijn jullie al in het bos geweest, op zoek naar paddenstoelen? Of misschien zie je ze wel gewoon bij je in de buurt, langs een wandelpad of in een park(je). Er zijn ook paddenstoelen die in graslanden voorkomen of op een boom groeien. Zelfs in de lente of in de zomer zijn er soms al paddenstoelen. Maar in de herfst vind je toch de meeste!

Waar komt de paddenstoel vandaan? Vroeger wisten mensen het niet zo goed, het leek wel tovenarij, die paddenstoelen die zomaar opeens tevoorschijn kwamen. En waar haalden ze hun voedsel vandaan zonder wortels? Nu kunnen we het opzoeken in boeken en op Internet. Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van schimmels.

Dat ondergrondse schimmeldradennetwerk groeit het best in de herfst als de grond vaak nog warm is en nat door de regen: een perfecte plek voor paddenstoelen! Weet je dat er ongeveer 5200 Nederlandse paddenstoelsoorten zijn!? Veel zijn ernstig bedreigd en ongeveer 200 soorten zijn de afgelopen tijd al uit Nederland verdwenen. In de wereld zijn er wel 14.000 ‘bekende’ paddenstoelen, maar er zijn er veel meer, alleen moeten die nog worden ontdekt.



Bloemen verspreiden zaden, maar een paddenstoel verspreidt sporen, piepkleine zaadjes die gemakkelijk worden meegenomen door de wind, met het water of met behulp van dieren.
Bij bekende paddenstoelen, zoals de vliegenzwam (bovenste foto), zitten de sporen tussen de lamellen onder de hoed. Die zorgt voor bescherming tegen weer en wind. Bij jonge paddenstoelen zit er nog een vlies over de sporen heen. Als de paddenstoel rijp wordt, scheurt dit vlies open en komen de sporen vrij. Zo zorgen ze voor nieuwe schimmels en uiteindelijk weer voor nieuwe paddenstoelen.

Filmpje over het verspreiden van de sporen: klik hier

Terug naar boven >>

   

   


5 Bodemdierendagen

Heb je nog bodemdieren gezocht tijdens de bodemdierendagen (begin oktober)? Leuk om te doen. Je kunt ze altijd doorgeven via: https://bodemdierendagen.nl/doe-mee.

Het zijn diertjes die in de bodem leven. Als je er niet op let, zie je ze niet zo vaak, toch zijn het er erg veel zoals pissebedden, spinnen, regenwormen, duizendpoten en mieren.
In één handje grond leven meer bodembewoners (met een moeilijk woord: bodemorganis-men) dan het totale aantal mensen op aarde. Meer dan 7 miljard dus!


Veel mensen vinden deze beestjes een beetje vies en eng, ze zijn glibberig, kriebelig en vaak heel erg snel. Maar bodemdiertjes zijn heel belangrijk voor de bodem. Ze eten de restjes van dode planten en dieren op, graven in de grond en zorgen voor genoeg lucht in de grond en mengen de aarde. Toch gaat het steeds slechter met de bodemdieren, doordat in heel veel tuinen alleen maar tegels liggen waar een plantenbak op staat, lekker makkelijk maar daar kunnen bodemdieren bijna niet leven.

Ik ben op zoek geweest naar die beestjes en dat waren er veel! Mijn tuin is best rommelig en dat vinden bodemdieren juist heel fijn! Ik tilde oude opgestapelde dakpannen op die ergens in een hoekje lagen. Wat een spinnen! Ze gingen er bijna allemaal supersnel vandoor!

Een roodwitte celspin had zich verstopt in zijn witte dekbedje. Die was vast al aan zijn winterslaap begonnen. De roodwitte celspin eet pissebedden. Hij kan zo hard bijten, dat hij door het pantser van de pissebed heengaat. Onder een tegel zaten heel veel mieren, ik zag veel wormen, huisjesslakken, boerenknoopjes, naaktslakken, (oprol)pissebedden, maar ook duizendpoten en miljoenpoten.

Waarom heten die zo? Miljoenen jaren geleden waren er duizendpoten van wel 2,5 meter lang. Dus toen hadden ze die duizend pootjes misschien wel nodig. Tegenwoordig wordt de grootste soort nog maar 30 centimeter en heeft een duizendpoot nog maar 40 pootjes. In Engeland en Duitsland noemen ze een duizendpoot een honderdpoot en in Engeland heet de miljoenpoot duizendpoot… lekker verwarrend. Een miljoen pootjes halen ze nooit! De meeste soorten hebben hebben 80 tot 400 pootjes.

Terug naar boven >>


   

   


6 Slakkenhuisjes

Nu we het toch over beestjes hebben: heb je weleens gezien hoeveel verschillende kleuren slakkenhuisjes hebben? 
Tuinslakken hebben allerlei kleuren, zoals roze, geel en bruin.
In de stad hebben ze vaker een lichtgeel huisje. Hoe warmer het is, hoe meer lichte huisjes je ziet.

Bruine slakken warmen in het voorjaar eerder op, zodat ze al actief worden als hun gele soortgenoten nog liggen te bibberen. En in het bos zijn ze goed gecamoufleerd, zodat ze beter verborgen blijven voor vijanden.

Babyslakken kruipen uit een ei en beginnen al in het ei met het bouwen van een huisje. In het begin is het huisje niet meer dan een dekseltje, maar na verloop van tijd begint het zijn bekende ronde vorm aan te nemen. Ongeveer drie weken later kruipt de slak uit het ei.

Het huisje van de slak groeit zijn hele leven mee. Om zijn huisje te laten groeien, heeft de slak calcium nodig. Dat haalt hij uit zijn voedsel en bijvoorbeeld uit kalkrijk gesteente.

Hoe ouder de slak is, hoe groter zijn huisje. Het middelste deel van het slakkenhuis is het oudst, het nieuwste deel bevindt zich aan de mondrand. Dat is de plek waar de kop van de slak eruit komt.

Terug naar boven >>


   

   


7 Sint-Maarten - vrijdag 11 november

Martinus van Tours die vaak Sint-Maarten wordt genoemd is een van de meest populaire heiligen van de Middeleeuwen.

Lang geleden was Martinus soldaat in het Romeinse leger. Op een dag reed hij naar een grote stad. Het was koud en mistig. Hij had haast, want hij wilde voor donker binnen de stadsmuren zijn. Toen hij bij de stadspoort aankwam, stapte er plotseling een arme man op hem af. Hij had geen schoenen, geen jas en geen sokken aan. "Wat is er met jou aan de hand?" vroeg Martinus. De man rilde! "Ik heb het koud en ik heb zo'n honger".

Martinus zou zijn mantel wel willen geven. Maar soldaten mochten zonder mantel de stadspoort niet in. Toen kreeg hij een goed idee. "Ik geef hem de helft van mijn mantel”. Hij trok zijn zwaard en sneed zijn mantel in twee stukken. Eén stuk en wat geld gaf hij aan de arme man. Het andere stuk sloeg hij zelf om zijn schouders. De arme man was erg blij. Het verhaal van Martinus en de arme man is een oud verhaal. Maar nog altijd vieren we het feest van Sint Martinus ... Sint-Maarten.


Sint-Maarten wordt verschillend gevierd. Hier in Nederland kennen we Sint-Maarten vooral van de lampionnentocht. Vroeger gingen kinderen met een lichtje in een uitgeholde biet langs de deuren. Als bedankje voor het zingen van een liedje krijgen ze vaak snoep of fruit.

In Utrecht maken ze er zelfs een groot feest van omdat Utrecht 900 jaar bestaat. Meer info: klik hier

Kleurplaat:
Als je op deze getallen klikt kun je een kleurplaat zien en downloaden om zelf te kleuren: 1 en 2

Terug naar boven >>


   
   
   


8 Knutsel

Uilenmasker
In de nieuwsbrief voor de volwassen mensen heb ik een verhaal verteld over een bosuil. Dat kunnen jullie ook lezen als je het leuk vindt of misschien wil je het verhaal gebruiken voor een spreekbeurt. Rechts: de kleuren van een bosuil, maar je mag natuurlijk zelf ook een mooie kleur verzinnen.

Klik hier voor de Natuur Net Nieuwsbrief van de maand november.

Klik hier voor het masker.

Nodig:

Schaar, perforator, stiften of potloden en elastiekjes.

1 Kleur het masker in
2 Knip het masker uit
3 Knip de stippellijntjes uit (of gebruik een perforator voor de kleinere gaatjes
4 Maak een stevige knoop in je elastiek
5 Je uilenmasker is klaar.

Nog een uiltje

Ga eens het bos in en vul een zak met allerlei dingen die je op kan rapen in het bos. Met deze simpele spulletjes, zoals een (flinke) dennenappel, wat blaadjes, een paar lege dopjes van eikels, twee wiebeloogjes en door jou uitgeknipte teentjes en een snaveltje van oranje papier, maak je heel simpel een leuk uiltje.

Maak je er meer, dan kun je ze gezellig met z’n allen op een (in het bos gevonden) tak zetten.

Terug naar boven >>


   

   


9 Uit

Het avontuur van SuperSint - 12 nov t/m 4 dec 2022

In het Limburgs Museum maak je kennis met de legendes rondom Sinterklaas. In de doe-tentoonstelling Het avontuur van SuperSint beleef je de avonturen die Sinterklaas ook beleefd heeft. Klim op de daken, bedien de pakjesmachine en voer het paard Ozosnel in de paardenstal.

Op speelse wijze oefen je taal, rekenen en motorische en sociale vaardigheden. Je ontdekt dat jij, net als SuperSint, heel goed in staat bent om iemand anders te kunnen helpen. Speciaal voor oudere kinderen en grote mensenbevat de tentoonstelling een verdiepingslaag. Je ontdekt waarom we het Sinterklaasfeest vieren zoals we dat nu doen. Waarom krijg je bijvoorbeeld strooigoed in je schoen? En waarom rijdt Sinterklaas op zijn paard over de daken?

Ontmoet Sinterklaas
Sinterklaas is af en toe in het museum. Hij leest dan voor uit het prentenboek SuperSint. Je kunt hem natuurlijk ook een hand geven, een liedje voor hem zingen of je tekening laten zien. Op de websitepagina volgt later meer informatie over zijn bezoeken aan het Limburgs Museum.

Limburgs Museum
Adres: Keulsepoort 5, 5911 BX Venlo
Meer info: klik hier


‘Welkom in 1672’ - t/m 8 januari 2023

Wie is Bommen Berend en waarom vieren we ieder jaar het Groningens Ontzet? Reis mee naar het jaar 1672 en neem een kijkje in het leven van Lammechien, Idris, Hinrick en Stijntien, vier eigenwijze tieners die in Groningen wonen. De vrienden maken van dichtbij het beleg door Bommen Berend mee; ze zien kogels vliegen en delen van de stad kapotgaan. Maar ondertussen gaat hun leven ook gewoon door. De familie-doe-tentoonstelling ‘Welkom in 1672’ vind je op de zolder van het middeleeuwse Canterhuis.


Met echte bommen en kogels, timmergereedschap, robuuste potten, chic aardewerk, speelgoed en gebruiksvoorwerpen van 350 jaar geleden krijg je een goed beeld hoe het leven toen was.
Kruip in de huid van de Groningse kinderen, pas hun 17e eeuwse kleren en ga met je doeboekje op ontdekkingstocht door de keuken, boerderij, werkplaats en studeerkamer.

Museum aan de A

Adres: Brugstraat 24, 9711 HZ Groningen
Meer info: klik hier en/of hier


Sesamstraat -  t/m december 2022

De leukste straat van Nederland ligt tot eind december in Terschuur. Dan is Sesamstraat namelijk in het Oude Ambachten & Speelgoed Museum!

Vanaf 1976 was Sesamstraat op de TV en zou generaties lang de leukste en bekendste straat van Nederland zijn. Wie herinnert zich niet het Koekiemonster waar meer koekjes uit zijn mond vielen dan erin gingen. De beste vrienden Bert en Ernie. Tommie met zijn Poehee!en boterham met pindakaas.
"Dag Dikkie Dik, tot de volgende…? Keer!". En natuurlijk Pino, die grote blauwe vriend van iedereen. Voor jong en oud worden er allerlei leuke en speciale activiteiten georganiseerd. Neem een kijkje in Bert en Ernies slaapkamer, bezoek een van de speciale poppenkastvoorstellingen, maak een foto met
Pino en Ieniemienie en leer meer over de geschiedenis van jouw favoriete straat.

De 1e verdieping van het museum is een heel bijzondere. Hier vind je namelijk het speelgoedmuseum. En ook daar kijk je je ogen uit! Je ziet namelijk speelgoed waar jij (of je ouders en grootouders) in de jonge jaren mee zijn opgegroeid. Een feest van herkenning, verbazing en misschien wel een beetje weemoed.

Oude Ambachten & Speelgoed Museum

Adres: Rijksweg 87, 3784 LV Terschuur
Meer info: klik hier


Expeditie Posttrein - t/m 27 november 2022

Het Spoorwegmuseum vertelt in de tentoonstelling Expeditie Posttrein het verhaal van het vervoer van post per trein en toont een aantal prachtige posttreinen. Hoe komt een brief op zijn bestemming? Jarenlang speelde de trein een belangrijke rol in het postvervoer.

Speciale posttreinen zorgden, vaak s nachts, voor het vervoer van de post. Precies 25 jaar geleden kwam een eind aan dit tijdperk. Op 16 mei 1997 maakte de posttrein in Nederland zijn laatste rit. In de tentoonstelling Expeditie Posttrein zie je het verhaal van het postvervoer. Je ziet voorbeelden van mooie posttreinen. Ga zelf op expeditie en ontdek of jij geschikt bent voor het beroep van postexpediteur!
Voor 9 t/m 18 jaar.

Expeditie Posttrein: doe de postspellen
Wist jij dat er vroeger speciale posttreinen waren die 's nachts de post vervoerden? In de tentoonstelling Expeditie Posttrein zijn de oude posttreinen van het Spoorwegmuseum te zien. Help jij postconducteur Willem met zijn werkzaamheden? Voor 5 t/m 12 jaar.

Spoorwegmuseum Utrecht

Adres: Maliebaanstation 16, 3581 XW Utrecht
Meer info: klik hier


Struikrovers! Parasieten van het plantenrijk - t/m 30 nov 2022

Planten zien er heel vreedzaam uit maar ook onder planten heb je echte struikrovers. Parasitaire planten jatten water met voedingsstoffen en suikers van andere planten! Meer weten over de schaduwzijde van het plantenrijk? Bezoek dan de expopanelen in de tropische kassen en loop de bordenwandeling Rooftochtdoor de tuin.

In de Botanische Tuinen leven planten die dingen doen die het daglicht niet kunnen verdragen. Schimmige figuren die letterlijk het sap uit iemand anders stengels of wortels stelen. Onze onvervaarde professor E. B. uit U. leidt het onderzoek naar deze onverlaten.

Voor kinderen is er de spannende speurtocht beschikbaar:  Opsporing verzocht!
Help je mee? 'Opsporing verzocht!' is een speurtocht voor kinderen van 6-11 jaar met aan het eind een cadeautje. Kinderen t/m 12 jaar hebben gratis toegang onder begeleiding van een volwassene. De kosten voor de speurtocht bedragen € 2,50.

Botanische Tuinen Universiteit Utrecht


Adres:
Budapestlaan 17, 3584 CD Utrecht (Utrecht Science Park)
Meer info: klik hier

Terug naar boven >>

   

   


10 NatuurNetNieuws vanaf 12 jaar

Behalve voor jullie is er ook een natuurnieuwsbrief (NatuurNetNieuws) voor oudere broers en/of zussen en grote mensen zoals bijvoorbeeld jullie ouders, grootouders.

Net zoals jullie gratis abonnee zijn van NNN junior, kunnen zij zich ook gratis abonneren op NatuurNetNieuws. Ze hoeven alleen maar een mailtje te sturen naar: info@groen-natuurlijk.nl
Of via de website het formulier invullen. Klik daarvoor hier.

NatuurNetNieuws komt ook nog eens elke maand uit!
Niet vergeten te vertellen hoor!


Als je vragen hebt over iets wat je in NNNjunior hebt gelezen of iets ander wil weten over de natuur, dan
kun je altijd mailen naar: tiny@groen-natuurlijk.nl  

Terug naar boven >>

   

  


11 Einde

Nog meer leuke uittips in en over de natuur kun je lezen op onze website: www.groen-natuurlijk.nl, kijk maar op de kinderpagina.

Tot de volgende keer!

Tiny van der Meer
Hans Steinfort

Terug naar boven >>